Λίγες ώρες πριν τις κάλπες: μερικές πολιτικές αναγνώσεις χαμηλού επιπέδου

Η πατατιά της φιλελεύθερης πτέρυγας

Όσο κι αν διαφωνεί κανείς με τις σχεδόν ανεπίκαιρες νεοφιλελεύθερες ιδεοληψίες της φιλελέυθερης πτέρυγας, η αποτυχία των αντίστοιχων κομμάτων (Δημορατική Συμμαχία, ΔΡΑΣΗ, και το design κόμμα Δημιουργία Ξανά) να συνεργαστούν προεκλογικά αποτελεί όχι μονάχα μια ανάδειξη του σκληρού προκρίματος του 3% του εκλογικού νόμου, αλλά κυριότερα ένα σοβαρό παράδειγμα προς αποφυγή τόσο για τη διχασμένη αριστερά όσο και για το ευρύτερο κοινοβουλετικό φάσμα. 

Η δημοκρατία δεν εφαρμόζεται από νόμους και ποσοστά εδρών αλλά από ανθρώπους από τους οποίους απαιτείται η κατάλληλη καλλιέργεια και αγωνία ταυτόχρονα ώστε να επιτύγχουν τις απαραίτητες τομές και συμφωνίες. Αν οι φιλελεύθεροι δεν μπορούν να το επιτύχουν μεταξύ τους εκτός βουλής, πως περιμένουν από το εκλογικό σώμα να τους εμπιστευτεί σε μια πιθανή συγκυβέρνηση; Πόσο μάλλον τώρα που η Ντόρα Μπακογιάννη της Δη.Συ. επέστρεψε κακήν κακώς να ηγηθεί του ψηφοδελτίου επικρατείας της ΝΔ για τις επόμενες εκλογές, κλειδώνοντας έτσι τη δική της συμμετοχή και η συνεργασία των υπολοίπων θυμίζει περισσότερο δείπνο συμπέθερων παρά πολιτική πρόταση.

Ο δικομματισμός είναι ακόμη εδώ

Μπορεί τα ποσοστά του δικομματισμού να βρέθηκαν σε ιστορικά χαμηλά στις εκλοηές της 6ης Μαΐου και να μην είχαν καν τη δυνατότητα συγκρότησης αυτοδύναμης κυβέρνησης μεταξύ τους, αλλά δεν εξαλείφθηκαν. Ένα εξ' αυτών βγήκε πρώτο, και το άλλο βγήκε τρίτο, καθιστώντας σχεδόν σίγουρα τουλάχιστον ένα από τα δύο αναπόσπαστο τμήμα όποιας πιθανής συγκυβέρνησης προκύψει - μια πραγματικότητα με την οποία πρέπει να συμβιβαστεί άμεσα η αριστερά. Οι μηχανισμοί των δύο κεντρώων κομμάτων δούλεψαν στο ακέραιο στην περιφέρεια καταφέρνοντας έναν επιπλέον διχασμό, ενώ ο κρατικός μηχανισμός δεν μπορεί να καθαρίσει εν μια νυκτί από το μεταπολιτευτικό παζάρι εξουσίας.

Επιπλέον  χάρη στην τρομοκρατικού επιπέδου προεκλογικής περιόδου, η έννοια του κομματικού διπόλου μετασχηματίσει στην έννοια του παραταξιακού διπόλου το οποίο καθίσταται ακόμη πιο συγκρουσιακό και αιχμηρό. 

Η ταπεινωτική ήττα του ΚΚΕ

Το ΚΚΕ πρωτοτύπησε ιστορικά για μια ακόμη φορά αφού κατάφερε να αποτύχει αυξάνοντας τα ποσοστά του. Στις ιστορικές συγκυρίες που βιώνουμε, το ΚΚΕ απέτυχε να ενισχύσει την εκλογική του βάση, τόσο διότι οι αμαρτίες του δρόμου πληρώνονται και στην κάλπη, αλλά και επειδή αντιμετώπισε τους ετερόκλητους ψηφοφόρους σαν ενισχυτές του δικού του υπαρξιακού προβλήματος κι όχι σαν μέρος του πληθυσμού που απαιτεί την λαϊκή εξουσία και την ανατροπή των κοινωνικών σχέσεων. Η αλαζονική αποστροφή της ΓΓ του κόμματος για την πρώτη θέση τιμωρήθηκε με τον καλύτερο τρόπο και τα παρακαλητά της μετά τα αποτελέσματα προς την εργατική τάξη που ψηφίζει ΝΔ και ΠΑΣΟΚ αποτελούν απελπιστική κίνηση άνευ προηγουμένου. 

Το ΚΚΕ απέδειξε περίτρανα πως αποτέλει τόσο ένα αποτυχημένο επαναστατικό κίνημα, όσο και αποτυχημένο αστικό κόμμα. Αναπόφευκτα τα ποσοστά του θα μειωθούν ακόμη περισσότερο στις επόμενες εκλογές, μεταθέτοντας το από ρυθμιστικό κόμμα έκφρασης και ιδεολογικό χωροφύλακα της εργατικής τάξης σε γραφική μειοψηφία αντίστοιχη των υπολοίπων ΚΚ των ευρωπαϊκών χωρών, αποκαλύπτοντας τον ιστορικό και επαίσχυντό του ρόλο ως ανάχωμα της αριστερής παράταξης.

Ο θρίαμβος της αποχής και η απότομη μεταστροφή

Στο εκλογικό αποτέλεσμα η αποχή έφτασε το ιστορικό ρεκόρ του 35%, σημειώνοντας αύξηση 5 μονάδων από τις εκλογές του 2009. Το εν λόγω νούμερο προκαλεί κάποιο προβληματισμό, αφού ναι μεν κυριαρχεί η ψυχολογική απόρριψη του πολιτικού συστήματος, από την άλλη όμως ταυτόχρονα υπήρξε η δημιουργία-ανάδειξη νέων πολιτικών σχηματισμών έτοιμων να απορροφήσουν το κενό του ΠΑΣΟΚ και τη ΝΔ, αλλά τελικά επικράτησε οριακά η πρώτη τάση υποδηλώνοντας μετακίνηση ψήφων και όχι 'δημιουργία' νέων.

Μια τάση όμως, η οποία ανατράπηκε άμεσα με τα πρώτα κιόλας εκλογικά αποτελέσματα. Το εκλογικό σώμα βρέθηκε να παρακολουθεί από τους τηλεοπτικούς του δέκτες την υποτιθέμενη πανωλεθρία του δικομματισμού και την υποτιθέμενη νίκη της αριστεράς - για πρώτη φορά το σενάριο άλλαξε, και όχι η κατανομή των εδρών, κάνοντας την πολιτική ξανά ενδιαφέρουσα και ρευστή.

Σύσσωμο το εκλογικό σώμα - χάρη και στα ΜΜΕ και στην ανάγκη των κομμάτων για συσπείρωση - βρίσκεται σε έναν διαρκή (κυρίαρχα άγονο) πολιτικό διάλογο, ενώ έχει κυριαρχήσει και η διάθεση για συμμετοχή στις επόμενες εκλογές. Για μια μεγάλη μερίδα του κόσμου, ο δράκος του παραμυθιού πληγώθηκε ή ακόμη και πέθανε, και νοιώθει, έστω και αδικαιολόγητα, την αυξημένη ισχύ της ψήφου του. Το μόνο που μένει είναι να διαπιστωθεί αν αυτή η τάση επαληθευθεί στις εκλογές της 17ης Ιουνίου.

Ο διχασμός περιφέρειας και αστικών κέντρων

Ο δήθεν θρίαμβος της αριστεράς ξεγυμώνεται γρήγορα όχι μονάχα από το αντικειμενικό αποτέλεσμα της επικράτειας, αλλά και από τον οξύ διχασμό που παρατηρείται πρώτον μεταξύ της περιφέρειας και των αστικών κέντρων, και δεύτερον εντός των ίδιων των αστικών κέντρων.

Στην πρώτη περίπτωση παρατηρούμε την καθολική επικράτηση των συντηρητικών δυνάμεων (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΑΝ.ΕΛ.) έναντι του ΣΥΡΙΖΑ και της ΔΗΜΑΡ, αλλά λιγότερο έναντι του ΚΚΕ που διατήρησε τις όποιες δυνάμεις του εκεί υπενθυμίζοντας τον δογματικό χαρακτήρα της κουμουνιστικής ψήφου. Καθιστάται σαφές από αυτή τη στατιστική παρατήρηση, πως μεγάλη σημασία στη διαμόρφωση του αποτελέσματος στην περιφέρεια εξαρτάται από τα πρόσωπα και την κομματική οργάνωση που υπάρχει εκεί - η οποία δε πρέπει να αμελούμε πως τόσα χρόνια πήγαινε χέρι-χέρι με το ζεστό χρήμα των επιχορηγήσεων. Ταυτόχρονα όμως, πρέπει επειγόντως η αριστερά να παραδεχτεί την σχεδόν εμμονική αστυφιλία της και να την αποβάλλει το συντομότερο δυνατό, ώστε να έχει πραγματική διεκδίκηση της εξουσίας και πραγματικό πολιτικό αντικείμενο.

Στη δεύτερη περίπτωση, δηλαδή στον διχασμό εντός των αστικών κέντρων, παρατηρούμε την έντονη επιρροή από τα κινήματα των πλατειών και τις αστικές συγκρούσεις. Έντονη αύξηση των αριστερών δυνάμεων (ακόμη και των μικρότερων εξ' αυτών), εξευτελιστικά ποσοστά για τον δικομματισμό και ειδικότερα για το ΠΑ.ΣΟ.Κ. στο γενικότερο πλαίσιο αποδόμησης των εξουσιών και των τυπικών εκφραστών τους, ενώ από την άλλη έχουμε φυσικά τα ποσοστά της Χρυσής Αυγής που φλερτάρουν με τα διψήφια νούμερα, αναδεικνύοντας σαφέστατα την προέλευση της ψήφου διαμαρτυρίας που κινήθηκε στην φασίζουσα έκφραση.

Η αξιοπρέπεια Κουβέλη

Πολλοί από εμάς περιμέναμε τον σχηματισμό κυβερνητικής τριπλέτας του κέντρου με ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ. Μια τέτοια κυβέρνηση 168 βουλευτών είχε την απαραίτητη αυτοδυναμία και το αριστερό άλλοθι, θα μπορούσε κάλλιστα να αντέξει μια ψήφο εμπιστοσύνης (όχι δυσπιστίας) με ανοχή από ΔΗΜΑΡ και ΣΥΡΙΖΑ, ενώ διατηρούσε και τη ΝΔ σε κάποιο επίπεδο ηθικής - λέμε τώρα και κανά αστείο να περνάει η ώρα. Κι όμως, κατά τη διάρκεια των διερευνητικών εντολών αποδείχθηκε πως όχι μόνο η ΔΗΜΑΡ έκανε ταχύτατη ανάγνωση των εκλογικών αποτελεσμάτων (ειδικότερα σε αντιπαραβολή με τα εντυπωσιακά προεκλογικά γκάλοπ) αλλά ταύτοχρονα αναγνώρισε και τη συγγενικότητα των πολιτικών χώρων όπως εκφράστηκε από τη κάλπη, καθώς και την νίκη του ΣΥΡΙΖΑ στον αριστερό χώρο.

Ο ... υπνωτικός Φώτης Κουβέλης θα κατηγορηθεί ιστορικά πως οδήγησε τις χώρες σε εκλογές (το ότι κατηγορείται το ΣΥΡΙΖΑ τώρα πέρα από αστείο είναι και προεκλογικά σκόπιμο για τους αντιπάλους του), αλλά στη πραγματικότητα τήρησε απόλυτα τις προεκλογικές του δεσμεύσεις (δεχόταν ΠΑΣΟΚ αλλά όχι ΝΔ). Επιπλέον συντάχθηκε, παρόλο τις αρκετές διαφορές, σταθερά με το ΣΥΡΙΖΑ για τον σκοπό της κυβερνώσας αριστεράς (αρνούμενος συμμετοχή στην πρώτη εντολή), έναν σκοπό που πρώτος ο ίδιος εξέφρασε ενώνοντας τον αριστερό χώρο και επιτρέποντάς του να εκφραστεί εσωτερικά είτε υπερ της πιο ριζοσπαστικής πρότασης (ΣΥΡΙΖΑ), είτε υπερ της πιο συντηρητικής (ΔΗΜΑΡ). Έτσι λοιπόν, ούτε κωλοτούμπας υπήρξε, ούτε εκλογική πουτάνα, αλλά αντίθετα διατήρησε μια αξιοπρεπής στάση σε έναν πολιτικό κυκεώνα που εν τέλει οδήγησε στις εκλογές. Μια στάση, που πολύ πιθανόν η ιστορία να μη του την συγχωρέσει.

Ιστορική συγκυβέρνηση και η εξάλειψη του κέντρου

Δεν είναι τόσο ο δικομματισμός που διαλύεται αυτή τη στιγμή, όσο περισσότερο ο πολιτικός χώρος του κέντρου, που διεκδικεί άλλοτε την εξουσία καπιλεύοντας τα αριστερά κοινωνικά αισθήματα και άλλοτε με το πρόταγμα του εξορθολογισμού και της ανάπτυξης. Συνθήματα υπάρχουν ή καλύτερα, υπήρχαν. Ο πρόσκαιρος διαχωρισμός μνημονιακών και αντιμνημονιακών γρήγορα μεταλλάχθηκε σε αντίθεση αριστεράς-δεξιάς, μια μετάλλαξη που εξυπηρετεί και τους δύο μνηστήρες της εξουσίας (ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ) λόγω της αναγκαίας συσπείρωσης αλλά και το υπόλοιπο πολιτικό φάσμα με την αποδυνάμωση ακραίων σχηματισμών (Αν.Ελ., Χ.Α., Κ.Κ.Ε.).

Δυστυχώς όμως, τόσο χάρη στα ΜΜΕ όσο και στην πολιτική επιλογή της πόλωσης, επιχειρείται η εδραίωση ως πραγματικού του ψευτοδιλλήματος 'ευρώ ή δραχμή', διαγράφοντας έτσι μια πιθανή ιστορική συγκυβέρνηση πολλαπλού σκοπού μεταξύ αριστεράς και δεξιάς, η οποία δεν είναι τόσο ανίερη όσο φαντάζει - πόσο μάλλον όταν όλοι οι αστικοί εκφραστές των δύο πλευρών ζητούν επαναδιαπραγμάτευση του μνημονίου και κυριότερα του Σύμφωνου Σταθερότητας.Κυρίαρχο αγκάθι σε αυτή την προοπτική είναι το γεγονός πως η ΝΔ του Α. Σαμαρά ανήκει στο λάθος ... ευρωπαϊκό κόμμα, του οποίο οι εκφραστές ακόμη αντιστέκονται στην αλλαγή της ευρωπαϊκής σκέψης που προκύπτει.

Το πραγματικό ιδεολογικό στοίχημα της αριστεράς και η απαραίτητη υπέρβαση

Ο αριστερός χώρος κατάφερε να απαγκιστρωθεί από το στίγμα της 'στείρας αντίδρασης' και μπήκε υπεύθυνα στο πεδίο διεκδίκησης της εξουσίας έστω και με λάθη κατά τη διάρκεια των διερευνητικών εντολών. Πλέον οι ιδεολογικές επιταγές δεν αποτελούν ευφυολογήματα, αλλά προτάσεις που απαιτούν σθένος, αλλά κυριότερα και κατανόηση των απαιτήσεων του συνόλου του εκλογικού σώματος. Η αριστερά καλείται σε ελάχιστο χρονικό διάστημα να κάνει άλματα και υπερβάσεις που τα πρώην δύο μεγάλα κόμματα απέτυχαν σε βάθος δεκαετιών.

Η αριστερά έχει ανάγκη να αναγνωρίσει το διχασμό που υπάρχει στο εκλογικό σώμα και να τον αντιμετωπίσει δημοκρατικά, κι όχι στενόμυαλα και μικροκομματικά. Έχει την ιστορική, αλλά κυριότερα την ηθική, υποχρέωση να μην πνιγεί στις δικές της ιδεοληψίες αλλά στο πνεύμα της αναλογικότητας να αφυπνίσει συνειδήσεις και να συνδιαμορφώσει την εθνική στρατηγική αναλαμβάνοντας τον ηγετικό ρόλο. Ηγεσία όμως δεν σημαίνει ηγεμονία, κι αν το φάντασμα του δικομματισμού ακόμη αιωρείται, σχεδόν το ένα τρίτο του πληθυσμού ακόμη το στηρίζει, και είναι αυτό το ένα τρίτο με το οποίο πρέπει να συνδιαλλεγεί η αριστερά ώστε να επικρατήσει η πολιτική νόρμα του τόπου. Το ΣΥΡΙΖΑ πρέπει τάχυστα να αντιληφθεί πως από κόμμα άποψης ή ιδεολογίας, επιβάλλεται να γίνει κόμμα εξουσίας και διαχείρισης, ρόλος ο οποίος είναι αδύνατον να είναι καθαρός, και σε αυτό το πλαίσιο έχει πια τις ίδες ευθύνες τόσο με τη ΝΔ όσο και με το ΠΑΣΟΚ. 

Η οργανωμένη τρομοκρατία των ΜΜΕ

Από τις 7 Μαΐου και μετά διαδραματίζεται, τόσο στο εσωτερικό της χώρας, όσο και στο εξωτερικό, ένας αδυσώπητος πληροφοριακός πόλεμος άνευ προηγουμένου παρόλο που η χώρα δεν έμεινε μέρα χωρίς κυβέρνηση, και τόσο η εκλογική διαδικασία, όσο και οι μετεκλογικές της εντολές τηρήθηκαν στο ακέραιο όπως το Σύνταγμα προέβλεπε. Ότι έχει συμβεί μέχρι στιγμής προβλέπεται, είναι σύννομο, και το κυριότερο είναι εντός των πλαισίων της λαϊκής βούλησης όπως αυτή αποτυπώθηκε στις εκλογές της 6ης Μαΐου, μια αποτύπωση αρκετά πιστή σε σχέση με τις πραγματικές κοινωνικές απαιτήσεις και αντιθέσεις, σίγουρα από τις πιο πιστές της μεταπολίτευσης.

Παρόλα αυτά, η τέταρτη εξουσία της πληροφόρησης, εκτελεί ένα κρεσέντο σπέκουλας, επιλεκτικής απομόνωσης δηλώσεων, ασύμμετρης αντιμετώπισης, εξευτελισμού προσωπικοτήτων, αποπροσανατολισμού και φετιχιστικού τρόπου προσέγγισης της ανόδου του φασισμού, όλα στο όνομα της κοινωνίας του θεάματος και της κοινωνικής τρομοκρατίας σε συνδιασμό πάντα με τους τοκογλυφικούς εκβιασμούς του ευρωπαϊκού κέντρου ('κουρεμένη' δόση του EFSF, οι διεργασίες του TARGET2 της ΕΚΤ, υποβαθμίσεις από τη Fitch, αναστολλή του ΔΝΤ μέχρι τις επόμενες εκλογές). Ο σκοπός σαφής: από τη μια η τρομοκράτιση και η συμμόρφωση του ατίθασου λαού που έκανε το ατόπημα να εκφαστεί, κι από την άλλη η τροφοδότηση της αυτοεκπλήρωσης της αγοράς - βλέπε για παράδειγμα απόσυρση καταθέσεων ενόψει κινδύνου του τραπεζικού συστήματος ενόψει απόσυρσης καταθέσεων.

Αποκορύφωμα αυτών των επιθέσεων είναι και το ανυπόστατο δίλλημα 'ευρώ ή δραχμή', όταν δεν υπάρχει σχεδόν ούτε ένα εκλεγμένο στη βουλή κόμμα (πλην ίσως του ΚΚΕ) που να τάσσεται υπέρ της δραχμής, κι όταν οι ορίζοντες επαναδιαπραγμάτευσης του μνημονίου και του Συμφώνου Σταθερότητας έχουν ανοίξει (ίσως όχι διάπλατα...) μετά τις πολιτικές ήττες των εκφραστών της λιτότητας στη Γαλλία και τη Γερμανία. Κι όμως, τις πρώτες ημέρες μετά το εκλογικό αποτέλεσμα κάποιοι βιάστηκαν να πετάξουν το φτωχομπινεδιάρη συγγενή από την οικογενειακή εστία και να αποσιωπήσουν την καθολική εδραίωση της κρίσης χρέους στο σύνολο ευρωζώνης επιτείνοντας την περίοδο κερδοσκοπίας εις βάρος της.

Η ευρωπαϊκή προοπτική και η χρονική συγκυρία

Η ελληνική αριστερά (ή aristera για κάποιους παλαιότερους) μεσουρανεί στο χώρο που ενταφιάζει το αριστερό άλλοθι μεγάλου μέρους της μικροαστικής τάξης, την επαναστατικη άπαίτηση του προλεταριάτου, τους ιδεολογικούς φάρους του ουμανισμού και του διεθνισμού όπως και την πρακτική της απεμπλοκής και των καθαρών συνειδήσεων. Με βάση την εκλογική κατανομή της 6ης Μαΐου όμως, τα χαρακτηριστικά της υπό διαμόρφωσης 'αριστερής' παράταξης δεν αφήνουν κανένα περιθώριο στρέβλωσης και παρεξήγησης. Το ερώτημα της επανάστασης είναι ιστορικό κι όχι πολιτικό και ο αστικός τρόπος διεκδίκησης της εξουσίας είναι ενδεικτικός του απαραίτητου προοδευτισμού ενάντια στα νοσήματα της μεταπολίτευσης και του καθεστώτος κοινωνικής ιδιοτέλειας. Μπορεί η αριστερά τόσο στις ρίζες της όσο και στον ορίζοντά της να είναι αντι-καπιταλιστική αλλά οποιαδήποτε καταστιακή εξαθλίωση του κοινωνικού γίγνεσθαι στα πρότυπα του ΚΚΕ είναι κοινωνική προδοσία και όχι υπεύθυνη στάση, χωρίς αυτό να αίρει τα όποια ριζοσπαστικά στοιχήματά της.

Ταυτόχρονα όμως, πέρα από το εκλογικό σώμα, η αριστερά οφείλει άμεσα να ξεδιαλύνει άμεσα τον εθνικό της και αντίστοιχα τον ευρωπαϊκό της ρόλο και να αποτινάξει κάποια ταμπού της. Οι μετεκλογικές-προεκλογικές της κινήσεις, ακόμη και στα πλαίσια του εντυπωσιασμού, θέτουν μια σειρά από σημαντικά ερωτήματα στην ευρωπαϊκή συγκυρία τα οποία σχετίζονται άμεσα με την ταυτότητα της ΕΕ, τους δημοκρατικούς μηχανισμούς της, την ευρωζώνη και τα χαρακτηριστικά του ενιαίου νομίσματος. Το ευρωπαϊκό όνειρο που έγινε απάτη του ευρωπαϊκού κέντρου έχει αποκαλυφθεί σε μεγάλο βαθμό και στην ιστορική κουβέντα που διαδραματίζεται αυτή τη στιγμ η ελληνική αριστερά έχει πράματα να πει, και ναι, κατά τρόπο ειρωνικό άμα αναλογιστεί κανείς τις πειραματικές διαστάσεις του ελληνικού ζητήματος, να διαδραματίσει και ζωτικό ρόλο.

Άλλο το 2009, άλλο το 2012

Εν συνεχεία των προηγούμενων, είναι εντυπωσιακό να αναλογιστεί κανείς τις δυνατότητες που είχε η Ελλάδα το 2009 και δεν τις εκμεταλλεύθηκε. Λίγοι είναι αυτοί που άμα είχαν τη μηχανή του χρόνου και επέστρεφαν στο 2009 θα επέλεγαν τις ίδιες επιλογές που μας οδήγησαν εδώ. Τα όπλα της μονομερούς καταγγελίας, της συντεταγμένης χρεωκοπίας και της εξόδου από την ευρωζώνη θα προκαλούσαν τους κυριότερους ιστορικούς τριγμούς εντός του μπλοκ των ανεπτυγμένων χωρών μετά τη κατάρρευση του σοβιέτ, και θα σμπαράλιαζαν την ελληνική οικονομία - η οποία όμως θα ήταν σίγουρα σε καλύτερη κατάσταση από ότι είναι τώρα με διαφορετικές προοπτικές ανασυγκρότησης. Τα 3 αυτά χρόνια οικονομικής εξαθλίωσης και αποδόμησης στο όνομα του ευρωπαϊκού πειραματισμού και της διατήρησης των οικονομικών σχέσεων στο ακέραιο θα είχαν αποφευχθεί εάν οι αιρετικές φωνές είχαν εισακουσθεί..

Όμως, άλλο το 2009, κι άλλο το 2012. Οι παλαιότερες εκείνες σκέψεις (μέσα στις οποίες ήταν και η έδκοση ευρω-ομολόγου) οφείλουν να αποκτήσουν την νομιμοποίηση που τους αξίζει, αλλά όχι την αυτούσια υιοθέτησή τους. Η παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ επί της παρούσης είναι μια τεχνική αναγκαιότητα με τα αντίστοιχα οφέλη και κόστη - μια αναγκαιότητα που συμβιβαδίζει πολύ περισσότερο με την βιωσιμότητα της ευρωζώνης από ότι το 2009.

Το Μνημόνιο Ι ήταν το καλύτερο

Όποια κυβέρνηση κι αν προκύψει από τις εκλογές της 16ης Ιουνίου (και θα προκύψει κυβέρνηση, αυτό είναι το μόνο σίγουρο) θα έχει ένα πάρα πολύ εύκολο έργο, και το πιθανότερο είναι να κερδίσει και τις όποιες επόμενες εκλογές προκύψουν. Ο λόγος; Στα πλαίσια της ύφεσης και των απάνθρωπων μέτρων, τα νούμερα πηγαίνουν σχετικά καλά. Μείωση του ελλείματος ισοσυζίου τρεχούσων συναλλαγών, αποπληθωρισμός, κρατικός προϋπολογισμός στα όρια του πρωτογενούς πλεονάσματος (πανίσχυρο όπλο στα χέρια μιας πιθανής αριστερή κυβέρνησης), παρουσία του ΟΔΔΗΧ στις αγορές (έστω και στα 6μηνα γραμμάτια), ευνοϊκή κατανομή ληξιπρόθεσμων οφειλών στα έτη 2014-2016. Με άλλα λόγια όποια κυβέρνηση προκύψει θα παραλάβει ένα κράτος 'καλύτερο' από εκείνο του 2009 κι ας έχει καταρρεύσει ο τομέας της πρόνοιας. Ενδεικτική η στάση του ΣΥΡΙΖΑ που επιθυμεί αναίρεση των μέτρων του 2ου μνημονίου, αλλά όχι για παράδειγμα του μεσοπρόθεσμου ή του πρώτου μνημονίου. Επιστροφή δηλαδή στο 2011 κι όχι στο 2009.

Επιπλέον, υπάρχει έτοιμη μια δέσμη κοινωνικών και δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων μηδενικού δημοσιονομικού κόστους (δικαιοσύνη, ναρκωτικά, ευθύνη υπουργών, πτωχευτικό δίκαιο κλπ.,) που μπορεί να υιοθετήσει μια κυβέρνηση για να χαιδέψει τα αυτιά του εκλογικού σώματος όσο το όραμα της περίφημης επαναδιαπραγμάτευσης του μνημονίου θα ισοπεδώνεται σε κάποια απλά χαριστικά μέτρα και επιμηκύνσεις.

Κουτσοί, στραβοί, όλοι στη Συγγρού

Όσο κι αν προσπάθησε ο 'αμετανόητος' φέρελπις πρωθυπουργός της χώρας Α. Σαμαράς να επιβάλλει  μια ηγεμονική ποιότητα στο κόμμα του, τα διασκορπισμένα ψηφαλάκια της δεξιάς παράταξης δε συμφωνούν με το νέο προφίλ και έτσι βρέθηκε μετεκλογικά να κάνει τη μια κωλοτούμπα μετά την άλλη, κατρακυλώντας στον πολιτικό του οχετό. Μόνο τον Καρατζαφέρη δεν έφερε από το ΛΑΟΣ ο Αντώνης, ο οποίος επιστράτευσε ακόμη και την ΟΝΝΕΔ με τη γνωστή της αισθητική για να χτυπήσει το ΣΥΡΙΖΑ. Άμα όμως κερδίσει, αυτό θα το οφείλει σίγουρα στον υπόδικο Ψωμιάδη, τον ήρωα της δεξιάς που έχει οργώσει κυριολεκτικά την περιφέρεια για την αναδιοργάνωση του κομματικού μηχανισμού στην πιο αισχρή του μορφή. Την Ντόρα την έφερε περισσότερο για αντίβαρο στη προφορά των λέξεων στα αγγλικά, ενώ κάποιοι σκεφθήκαν να ξυπνήσουν ακόμη και το νέο τοτέμ της παράταξης και γνωστό συνδαιτημόνα σουβλατζίδικων Κ. Καραμανλή, αλλά φαίνεται επικράτησε το ένστικτο της αυτοσυντήρησης τελικά.

Τουλάχιστον ο Μπένι, ως γνήσιος Ναπολέοντας, τα διέλυσε όλα στην Ιπποκράτους -ποιά όργανα και μαλακίες- και περιμένει τον συγκυβερνήτη της επόμενης μέρας...

Εν τη απουσία Σειρηνάκη, έχουμε το Σηφάκη

Όταν το 2009 ο Γ. Παπανδρέου από το σημειολογικό Καστελόριζο ανακοίνωνε την εποχή ΔΝΤ, ο Σειρηνάκης και η Τζούλια Αλεξανδράτου κάνανε τα αδύνατα δυνατά (καλά, σιγά το δύσκολο) για να ξεχαστεί ο ελληνικός λαός. Τώρα, εν έτει 2012 η Sirina Productions δε προλαβαίνει τα μνημόνια, τα χαράτσια και τα μεσοπρόθεσμα ενώ η τελευταία παραγωγή κρίθηκε από τους ειδήμωνες φτωχότερη και από τη συγκομιδή 'πουά' της Ελλάδας στη Eurovision. Ευτυχώς, στο κορεσμένο από τρομοκρατία, αναλύσεις επιπέδου δημοτικού και καταγρεούργησης της γλώσσας πεδίο του χώρου του θεάματος, ήρθε τη κατάλληλη στιγμή το Euro του απρόσεκτου Santos να μας γλυτώσει από περίπλοκες σκέψεις. Το κενό διάστημα μεταξύ 6ης Μαΐου και 17ης Ιουνίου αποδείχθηκε πολύ και δύσκολο για τους επικοινωνιολόγους και προπαγανδιστές όλων των πλευρών, και έτσι το προεκλογικό μέτωπο μεταφέρθηκε σε πιο παραδοσιακές και υπόγειες διαδρομές.

Μάθε παιδί μου οικονομικά

Κάποτε και ο μπακάλης της γειτονιάς έχτιζε ένα δίπατο με ... 'άπιαστες' γνώσεις μηχανικής. Τώρα στα χρόνια των μνημονίων και η κυρία Δέσποινα που προσέχει τη γιαγιά μπορεί να ρουμπώσει κάθε golden boy στα οικονομικά μνημονεύοντας Krugman και Βαρουφάκη. Έννοιες όπως spreads, κουπόνια, ευνοϊκός πληθωρισμός, πρωτογενές πλεόνασμα, κεντρική και διευρημένη κυβέρνηση, ρευστότητα, ανακεφαλαιοπήση, συνθήκες ανάπτυξης, υπεραξία, junk bonds και παράγωγα είναι πια απομυθοποιημένες και μέρος του καθημερινού μας διαλόγου όπως και τα πλεονεκτήματα του 3-5-2 έναντι του 4-4-2. Τρόπο τινά, άμα το σύνδρομο της κατοχής ήταν η κατανάλωση και του ... πιάτου πριν σπάσει σε κάποιο σκυλάδικο, το σύνδρομο των μνημονίων θα εμπεριέχει μια πλατιά (κι όχι απαραίτητα τεκμηριωμένη) εξοικείωση των οικονομικών.

Τουλάχιστον, διαθέτουμε την κοψιά του κουρασμένου πολεμιστή που κοιτάει τα ισπανικά ψάρια να ξεκινούν τη δική τους παλινωδία στον οικονομικό σίφουνα που λέγεται 'δημόσιο χρέος'...

Τελικά τι θέλεις ρε κορόιδο;

- Τα λεφτά μου. Τη σύνταξή μου, το μισθό μου, τα έσοδά μου. Αυτά που μου μείωσαν κι ακόμα παραπάνω.

- Και που θα τα βρει το κράτος να στα δώσει;

- Μα εγώ δεν είμαι του δημοσίου. Είχα συλλογική σύμβαση και τώρα το αφεντικό θέλει να μου κόψει το 40% και με ατομική σύμβαση ή το παίζω εγώ αφεντικό με ένα καταχρεωμένο μαγαζί.

- Ναι ρε παιδί μου, εντάξει. Για τις δαπάνες του δημοσίου πες μου.

- Κοίτα, οικονομολόγος δεν είμαι, αλλά αυτό που ξέρω είναι πως τόσο καιρό έχουμε με δανεικά το υψηλότερο ποσοστό του ΑΕΠ εντός της ευρωζώνης σε αμυντικές δαπάνες και σε προμήθειες ανταλλακτικών για 'δωρεές' αμυντικού εξοπλισμού από τους συμμάχους μας. Αυτό που ξέρω είναι πως ένα σημαντικό κομμάτι των δαπανών οφείλεται στο πελατειακό κομματισμό  - βλέπε προμήθειες νοσοκομείων, φωτογραφικούς διαγωνισμούς, δαπάνες διευθυντικών θέσεων, επιτροπές. Αυτό που ξέρω είναι πως πως δεν υπάρχει κράτος δικαίου, και μονάχα προεκλογικά έγιναν κινήσεις εντυπωσιασμού. Αυτό που θέλω να πω είναι πως υπάρχουν πολλές πτυχές της οικονομίας όπου μπορούν να γίνουν τομές μηδενικού δημοσιονομικού κόστους αρκεί να υπάρχει ένας χώρος έτοιμος να αναλάβει το πολιτικό κόστος.

- Αυτά δε πουλάνε, πες κάτι άλλο. Όλο για τη διαφθορά μιλάμε και για τη διαφθορά δε κάνουμε τίποτα, οπότε σταματάμε να μιλάμε για τη διαφθορά. Τα λεφτά πες μας που θα βρεθούνε.

- Το πρωτογενές έλλειμα της χώρας αυτή τη στιγμή είναι κάτι λιγότερο από το 1% του ΑΕΠ χάρη σε μισθωτούς, συνταξιούχους που φορολογούνται στη πηγή και κορόιδα που γράφουν τις αλήθειες στη δήλωσή τους. Από συστήματα κι νομοθεσίες άλλο τίποτα η Ελλάδα, αλλά όταν ο Σπινέλλης χαρτογράφησε την φοροδιαφυγή και την διαφθορά στο ΥΠΟΙΚ μόνο που δεν τον απελάσανε. Η διαφθορά, η συντεχνιακή συνδιαλλαγή και η δημόσια διοίκηση είναι πολιτικό ζήτημα, και σίγουρα δεν είναι ελληνικές πατέντες. Πατέντα είναι ο τρόπος με την οποία την αντιμετωπίζουμε, εμπιστεύοντας τα ίδια κόμματα και τα ίδια πρόσωπα στις ίδιες θέσεις.

- Δεν πουλάνε αυτά λέμε. Έλα να κάνουμε λίγο σκοταδιστικό χιούμορ.

- Καλά. Να μαζέψουν φόρους.

- Κι άλλους;

- Όχι απαραίτητα, αλλά τους ίδιους και λιγότερους μη σου πω, ή τέλος πάντων διαφορετικούς. Συνεχώς ακούω για έναν κρατικό μηχανισμό που αδρανεί στην προεκλογική περίοδο, αλλά εγώ δουλεύω για να επιβιώσω κι άμα 'αδρανήσω' θα χάσω τη δουλειά μου ή θα κλείσει το μαγαζί μου. Άλλωστε, οι νεοκεϋνσιανές πρακτικές της λιτότητας οδηγούν σταθερά στην ύφεση κι άρα στην σταθερή μείωση των εσόδων. Ότι ποσοστά φορολόγησης κι αν βάλεις, τα έσοδα θα μειώνονται, αυξάνοντας ταυτόχρονα την ανεργία, μειώνοντας τις ασφαλιστικές εισφορές, αυξάνοντας την έκθεση του κρατικού προϋπολογισμού η οποία με τη σειρά της θα οδηγήσει σε νέα μέτρα λιτότητας και ούτω καθεξής. Αυτός ο φαύλος κύκλος πρέπει να σπάσει, και για αυτό χρειάζεται μια διαφορετική κατεύθυνση, μια στρατηγική που θα είναι δημοσιονομικά εύρυθμη αλλά ταυτόχρονα να απελευθερώνει και την μετριοπαθής ανάπτυξη της παραγωγής και όχι του χρηματιστηρίου. Δεν είναι ουτοπία, απλά είναι δύσκολο και απαιτεί πολιτικές τομές και επαναδιαπραγμάτευση των διεθνών οικονομικών πρακτικών στα πλαίσια της ΕΕ.

- Δε πουλάει λέμε.

- Ένταξει. Ναι, να πάρουν κι άλλους φόρους, από εκείνους που τα έχουν.

- Μα εκείνοι που τα έχουν έφυγαν.

- Συμφωνώ απόλυτα μαζί σου, η Ενωμένη Ευρώπη είναι ενωμένη για το κεφάλαιο και όχι για τους λαούς, και η νομισματική ένωση χωρίς ενιαία δημοσιονομική πολιτική και ενιαίο ευρωμόλογο εξυπηρετεί τα ισχυρά τμήματα των ευρωπαϊκών κεφαλαίων. Οι καταθέσεις όμως αντανακλούν το βαθμό εμπιστοσύνης μιας αγοράς, και όχι απαραίτητα τις ικανότητες ανάπτυξής της.

- Ε;

- Μην αγχώνεσαι, δε σου είπα δα και για την πρωταρχική συσσώρευση του κεφαλαίου ή για την αυτολοκλήρωση των αγορών. Ισχύει πως κεφάλαια, ακόμη και μικροκαταθέσεις έχουν κάνει φτερά για το εξωτερικό χάρη στο κλίμα των Μαζικών Μέσων Τρομοκράτησης απαξιώνοντας κι άλλο τον ελληνικό οικονομικό κύκλο. Όμως η αναδιάρθωση του φορολογικού συστήματος με άξονες την κοινωνική δικαιοσύνη, την απλοποίηση του κώδικα, την απεξάρτηση από τους έμμεσους φόρους, την αρχή της αναλογικότητας και την φορολόγηση στη πηγή μπορούν να εξορθολογήσουν το οικονομικό τοπίο ως ένα ένα βαθμό. Αντίθετα, μέτρα όπως η οριζόντια φορολόγηση γαιών ή η αύξηση του ΦΠΑ οδηγούν σε ύφεση και καταστροφικό ανταγωνισμό. Θες να σου πω και για τις τράπεζες;

- Ναι. Πες μου και για τις τράπεζες, μπράβο. Αυτές έχουν ζημιές.

- Θα προτιμούσα να σου πω για τους ανθρώπους που πάντα έχουν 'ζημιές', αλλά θα σου πω και τις τις τράπεζες. Παλαιότερα είχαν κέρδη, τώρα έχουν περιοδικά ζημιές λόγω του PSI, οι οποίες όμως θα αναπληρωθούν από το πρόγραμμα ανακεφαλαιοποιήσης. Τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις όμως που βαράνε λουκέτα δεν τις ανακεφαλοποιεί κανείς, ούτε φυσικά υπάρχει PSI για τους ανέργους. Υποτίθεται πως στα πλαίσια της ελεύθερης αγοράς οι τράπεζες θα αναλάμβαν αυτό το ρόλο με χορήγηση επενδυτικών δανείων και δανείων κίνησης, αλλά αδυνατούν να το αναλάβουν αυτό λόγω της διασποράς του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Σε περίοδο παχιών αγελάδων οι συγχωνεύσεις και οι εξαγορές ήταν εφικτές αν και στοίχιζαν. Και γιατί θα μου πεις να εξορθολογιστεί το τραπεζικό τοπίο όταν η κεντρική τράπεζα είναι ιδιωτική, όταν υπήρχαν κορόιδα που δανείζονταν με 18% και ο παράδεισος των μικτών χρηματοοικονομικών προϊόντων ανθούσε με κέρδη; Τώρα σε περίοδο ύφεσης, το εθνικό κεφάλαιο προσπαθεί με την τρομοκρατία να προστατεύει τις λογιστικά απαξιωμένες τράπεζές του, πόσο μάλλον όταν με το PSI η μετατροπή ιδιωτικού χρέους σε δημόσιο ολοκληρώθηκε πανηγυρικά.

- Δηλαδή να αναδιαμορφωθεί το ττραπεζικό σύστημα δια της βίας από το κράτος; Οι κρατικοποιήσεις δεν είναι σταλινισμός; Δε θα αυξηθεί το έλλειμα φορτώνοντας τις ζημιές στο κράτος;

- Όσο σταλινισμός είναι και τα bailouts που έκαναν οι ΗΠΑ και η Αγγλία με τις δικές τους τράπεζες, όσο σταλινισμός είναι και οι εγγυήσεις του κράτους. Όταν εν τέλει κάποιες τράπεζες χρεωκοπήσουν, τις ζημιές τότε ποιός θα τις αναλάβει; Η ΕΚΤ ή η Τράπεζα της Ελλάδος; Δεν έμαθες τίποτα από την περίπτωση της Proton; Σου υπενθυμίζω πως το μεγαλύτερο ύψος των ζημιών οφείλεται στα ελληνικά ομόλογα, άρα η συνολική ζημιά θα είναι μικρότερη. Προφανώς μια γενικευμένη 'κοινωνικοποίηση' του τραπεζικού συστήματος θα ήταν ατόπημα, αλλά καλύτερα να παρέμβει το κράτος νωρίτερα παρά αργότερα.

- Ρε φίλε, κόψε τα κουφά. Στο ευρώ θες να μείνεις;

- Ρε φίλε, ότι γουστάρω θέλω αρκεί να ξέρω και το κόστος, και στη παρούσα φάση το κόστος εξόδου από το Ευρώ είναι ιδιαίτερα υψηλό.

- Άρα θες Ευρώ;

- Ναι.

- Δηλαδή θες να μείνεις στο ευρώ αλλά χωρίς Μνημόνιο

- Ακριβώς!

- Δηλαδή θες να μείνεις στο ευρώ και στην Ευρωζώνη αλλά με τους δικούς σου όρους

- Όχι βέβαια! Τέτοιες βλάχικες νοοτροπίες μας οδήγησαν εδώ. Είτε εντός, είτε εκτός ευρωζώνης, η χώρα έχει βαθιά συστημικά προβλήματα, ακόμη και πολιτισμικά, και απατείται σύνθεση μεταρρυθμίσεων κατάλληλων για την ελληνική πραγματικότητα και όχι ξεπερασμένα συνταγολόγια από το καρμπόν της φιλελεύθερης σκέψης και του ΔΝΤ. Αυτό που θέλω είναι να σταματήσει το 'πείραμα της Ελλάδας' και να αντιμετωπίσει ενωμένη η Ευρώπη τη διεθνή κρίση χρέους ενισχύοντας τη δημοκρατία και τη συνδιαμόρφωση πολιτικής. Δε γίνεται στα εύκολα να είμαστε ενωμένοι και στα δύσκολα να έχουμε το 'Spiegel' και 'Τα Νέα' να εκτοξεύουν εθνικές κορώνες. Άμα είναι να διαλυθεί η ευρωζώνη δε θα πρέπει να διαλυθεί λόγω της Ελλάδας (το 2% του Ευρωπαϊκού ΑΕΠ) αλλά με όρους πολιτικούς των λαών και όχι του κεφαλαίου. Αντίστροφα, άμα είναι να ενισχυθεί το όραμα του ενιαίου νομίσματος, δε θα πρέπει να γίνει με ένα ακόμη bailout της Ελλάδας, διότι κάτι τέτοιο απλά θα γιγάντωνε και θα επέτεινε το πρόβλημα.

- Δηλαδή δε θες δραχμή; Η μόχλευση της υποτίμησης κι όλα αυτά;

- Σου ξαναλέω, το κόστος επιστροφής στη δραχμή τόσο για την Ευρώπη όσο και για την Ελλάδα είναι ιδιαίτερα υψηλό, και συνεπώς είναι η λάθος οικονομική επιλογή, άσε που το δίλλημα αυτό προέκυψε αυθαίρετα μετά τις εκλογές χωρίς να έχει αλλάξει κάτι στα 'νούμερα', άμα εξαιρέσεις φυσικά την αδικαιολόγητη περικοπή της δόσης από το EFSF. Λάβε υπόψη σου όμως πως είναι αδύνατο να υπάρχει ενιαίο νόμισμα χωρίς ενιαία δημοσιονομική πολιτική, και χωρίς ενιαίο ομόλογο. Αυτή η μπάσταρδη μορφή του ευρώ που επιτρέπει εθνικά χρέη αλλά όχι εθνικό νόμισμα έχει μεταφέρει τη σπέκουλα από το συναλλαγματικό πεδίο σε εκείνο της δευτερογενούς αγοράς ομολόγων και των παραγώγων τους κάνοντας ακόμη πιο αδύναμα τα κράτη που είχαν αδύναμο νόμισμα (θυμίσου το πέσος, τη λιρέτα). Αντιλαμβάνεσαι φυσικά πως αυτή η μορφή εντείνει τον ανταγωνισμό των κρατών εντός της ευρωζώνης ευνοώντας το κέντρο έναντι της περιφέρειας.

- Άστα αυτά. Το πρόβλημα είναι δικό μας, εμείς φταίμε.

- Σίγουρα εμείς φταίμε για την οικονομία μας, την επιχειρηματικότητά μας, και το πολιτικό μας σύστημα, αλλά τώρα που δίνεται η εκλογική δυνατότητα να αλλάξουμε κάποια από αυτά -έστω και στο ελάχιστο- και να ορίσουμε ένα εθνικό πλαίσιο διαπραγμάτευσης μέσω της δυναμικής των αποτελεσμάτων, ξαφνικά ο δημόσιος διάλογος έχει μετατραπεί σε ζούγκλα υστερικών κραυγών. Δε λέω, η οποία συγκυβέρνηση προκύψει θα πρέπει να έχει συγκροτημένη και ενιαία πρόταση απαγκριστρωμένη από λαϊκισμούς και ευφυολογήματα -αρκετά δύσκολο όταν βλέπεις τον Σαμαρά δίπλα στον Ανατολάκη ή τον Στρατούλη να νομίζει πως είναι ο σαμάνος της αριστεράς- αλλά αρκετά με την τρομοκρατία.

- Εγώ ήθελα απλά να αποτυπώσω το βαθύ προβληματισμό του μέσου Έλληνα και τον μετεωρισμό που τον χαρακτηρίζει.

- Μέσος δεν είναι κανείς, και προβληματισμός χωρίς δεδομένα, ανάλυση και εμβάθυνση είναι αδύνατο να γίνει, ειδάλλως αναπόφευκτα θα οδηγηθούμε πάλι σε λάθος απαντήσεις ακόμη και εν μέσω 'νικών' και 'πανηγυρισμών'. Το μόνο σίγουρο όμως είναι πως η αυτοδιάθεση των λαών δεν είναι μια φράση στα βιβλία της ιστορίας, αλλά μια αρχή για τα οποία πρέπει να παλεύουμε καθημερινά και υπεύθυνα. Όλες οι επιλογές είναι θεμιτές αρκεί να είναι συνειδητές, εν πλήρη γνώση των συνεπειών και κοινά αποδεκτές, και νομίζω συμφωνείς μαζί μου.

- Αει παράτα μας. Δεν ξέρεις τι λες. Πως να γίνουν όλα αυτά στη χώρα του μπουζουκιού, των χούλιγκαν, των πάμπερς, της ξενοφοβίας, του νομιμοποιημένου φασισμού, του ραγιαδισμού και του ωχαδερφισμού;

- Καλά λες. Ξεχάστηκα. Ζήτω η αστική δημοκρατία.

το αρχικό, που αποτέλεσε και την αφορμή, εδώ από τον τυχαίο, πάντα φιλικά και με σεβασμό

Για εσένα που απέχεις

Εκλογές

Εκλογές. Το πανηγυρτζίδικο άλλοθι της αστικής δημοκρατίας, το σκλαβοπάζαρο των ρουσφετιών, των νομιμοποιήσεων και των κομματικών εκδρομών. Η αναίρεση της όποιας ουσίας και του όποιου διακυβεύματος στο όνομα της δημοφιλίας και της μικροπολιτικής εξουσίας, η χαρά των μπατζανάκηδων και των αποτυχημένων ηθοποιών. Έλλαδα (θα) έχεις βουλευτές. Και πάλι.

Σε αυτή τη ζοφερή εικονοκλασία που ο πολίτης δεν καλείται να αγοράσει κόμμα με το τηλεχειριστήριο της τηλερόρασης ή με το DVD της εφημερίδας αλλά με την ψήφο του στηις κάλπες, πάντα προσκολλάται και η εικόνα των προβάτων που πηγαίνουν στο σφαγείο, ενώ ταυτόχρονα πάντα ανακυρρήσεται με προσποιούμενη αποστροφή ο μεγάλος νικητής, η αποχή, αυτή η διαολεμένη μαία του τοκογλυφικού εκλογικού μας συστήματος. Εκεί είναι όμως που είναι απαραίτητο να σταθούμε. Στα πρόβατα και τους θεριακλήδες της αποχής.

Μαθηματικά - μη φοβάσαι

Ξεκινώντας από το βαρετό κομμάτι των μαθηματικών, χρειάζεται κανείς να ανατρέξει μονάχα σε όσες δημοσκοπήσεις(1) έχουν μπει στον κόπο και έχουν κάνει αναγωγή των προεκλογικών προτιμήσεων σε βουλευτικές έδρες, από όπου προκύπτει πως η αποχή πάλι κάνει το θαύμα της και χαρίζει οριακά 155 έδρες σε μια συγκυβέρνηση Νέα Δημοκρατίας και ΠΑΣΟΚ παρόλο που στην πρόθεση ψήφου είναι αθροιστικά κάτω από το 30%, μεταφέροντας τα κυβερνητικά σχήματα από τις 'κυβερνήσεις του ενός τρίτου' στις 'κυβερνήσεις του ενός τετάρτου'. Αντίστοιχα συμπεράσματα μπορούν να βγουν φυσικά και από τα αποτελέσματα των εκλογών του 2009, όπου το ΠΑ.ΣΟ.Κ. κατέλαβε το 53% των εδρών με 30,3% ψήφων επί των εγγεγραμμένων. Η ουσία είναι πως όποιος απέχει προσφέρει, είτε το θέλει είτε όχι, το λιθαράκι του στο νικητή - είναι σαν κι αυτούς που έρχονται στη συνέλευση της πολυκατοικίας και λένε 'ότι αποφασίσετε εσείς' και τελικά αποφασίζει ο λιγότερο ντροπαλός. Το μαθηματικό αυτό κομμάτι οφείλεται στην αχόρταγη δομή της ενισχυμένης πλειοψηφίας του εκλογικού μας νόμου,αν και φυσικά δε γνωρίζω εκλογικό σύστημα που λαμβάνει υπόψη του την αποχή στην κατανομή των εδρών. Υπάρχουν πολλά που ορθώς υπολογίζουν το λευκό, αλλά στην Ελλάδα αδικαιολόγητα ο νόμος το θάβει μαζί με τα άκυρα και ακόμη πιο βολικά έχουμε ερμηνεύσει το λευκό ως άρνηση των συμμετεχόντων και όχι ως άρνηση της διαδικασίας εν γένει.

Αυτό είναι το τεχνικό κομμάτι το οποίο δε χωρά κουβέντα και συζήτηση εκτός κι αν στα πλαίσια του ελληνικού νεολογισμού αναιρέσουμε και τους κανόνες της αριθμητικής. Ας περάσουμε λοιπόν στα δύο πιο σημαντικά, το ιδεολογικό και το ψυχολογικό δηλαδή, τα οποία κινούται στο επίπεδο του συνειδησιακού, δηλαδή είναι μια επιλογή συνειδητή η αποχή.

Περί ιδεολογίας στην πραγματικότητα του καταναλωτισμού

Στο ιδεολογικό πεδίο μπορεί κανείς να βρει πραγματικά ισχυρές αιτολογικές βάσεις, πέραν των όποιων θυμικών, οι οποίες προκύπτουν από μια ευρύτερη και αξιοπρεπής πολιτική στάση χωρίς να είναι απαραίτητα αντιδραστική. Όμως, παρόλο τις ευφυείς αναλύσεις και τα ιδεολογικά πλαίσια, οποιαδήποτε ιδεολογική άρνηση της συμμετοχής (όσο σεβαστή κι αν είναι) στερείται έδρασης με την πραγματικότητα, κάτι το οποίο μάλιστα ελάχιστα πηγάζει από το προαναφερθέν τεχνικό κομμάτι.

Η εκλογική διαδικασία μπορεί εύκολα να ερμηνευθεί ως μια εμπορική συνδιαλλαγή εξουσίας, επαναδιαπραγμάτευσης φέουδων όπου το εκλογικό σώμα δεν καθορίζει, αλλά καθορίζεται, δεν απαιτεί αλλά γίνεται συνάλλαγμα εξουσίας, ανταλλάξιμο κατά το δοκούν. Όμως αυτό δεν θα έπρεπε να προκαλεί έκπληξη ούτε απογοήτευση -εκτός κι αν ο ιδεολογικά απέχων είναι αφελής και έχει μια παράδοξη εμπιστοσύνη στα μορφώματα εξουσίας που αντιπολεύεται όπως το κοινοβούλιο. Είναι μια εμπορική διαδικασία, μια οικονομική διαδικασία με την ευρύτερη έννοια της μελέτης των επιλογών και των επιπτώσεων αυτών, όπως είναι τα ρούχα που φουράς, η εφημερίδα που διαβάζεις, τα μαγαζιά που βγαίνεις, οι εκπομπές που βλέπεις, τα νησιά που πας, το χρήμα που (δεν) έχεις στην τσέπη σου, το ρεύμα που καταναλώνεις, τα τσιγάρα που καπνίζεις, ο γιατρός που φακελώνεις, ο μηχανικός που λαδώνεις.

Είναι όλα επιλογές και συνδιαλλαγές, νομιμοποιημένες, μετρήσιμες, κωδικοποιημένες και προστατευμένες από το κοινωνικό σύστημα στο οποίο όλοι λειτουργούμε και το οποίο όλοι αντιπαθούμε, ακόμη και οι περισσότερες των παρανόμων εξ' αυτών. Με τη διαφορά όμως, πως ενώ οι περισσότερες επιλογές προκύπτουν είτε από ανάγκη είτε από επιθυμία, η εκλογική επιλογή είναι πια βολικά προαιρετική εξυπηρετώντας τα ισχυρά κόμματα, τα οποία κάνοντας χρήση των κονδυλίων του προϋπολογισμού οργανώνουν στρατιές αποφασισμένων φηφοφόρων και κλειστών φακέλων απέναντι στους ανοργάνωντους και μοναχικούς απέχοντες. Ναι, το παιχνίδι είναι στημένο, αλλά ακόμη και σε αυτή τη περίπτωση η επιλογή παραμένει. Παρόλο που είναι φοβερά ανελαστική, η επιλογή παραμένει, και η αποχή δεν προκαλεί καμία απολύτως ρηγμάτωση στο σύγχρονο κοινωνικό και οικονομικό σύστημα αφού την έχει ήδη προβλέψει και την καλλιεργεί προς εξυπηρέτησή του. Αντίθετα η συμμετοχή, ούτε εξισώνει τον ένα συμμετέχοντα με τον άλλο κατά τρόπο ισοπεδωτικό -μονάχα τις ψήφους τους- ούτε φυσικά ταυτοποιεί τον συμμετέχοντα με την επιλογή του, ούτε αναιρεί ή υποβαθμίζει οποιαδήποτε άλλη πολιτική συνεισφορά του συμμετέχοντα στο κοινωνικό σύνολο.

Είναι τουλάχιστον υποκριτική η αποχή ως πράξη απόρριψης και άρνησης απέναντι στο πολιτικό, κρατικό και οικονομικό σύστημα όταν σε όλες τις άλλες πτυχές του είμαστε συμμετέχοντες, από το εισόδημά και τις εργασιακές μας συνθήκες μέχρι την κατανάλωσή και τις απαιτήσεις μας από αυτό το σύστημα. Μια πιο αξιοπρεπής πράξη θα ήταν ίσως η πυρπόληση της κάλπης (οι σαρδέλες είναι για τους δειλούς) - μια πράξη βέβαια βαθύτατα αντικοινωνική και βίαια η οποία όχι μόνο περισσότερο κακό θα προκαλέσει με την ασέβειά της απέναντι στους υπολοίπους που επιθυμούν την έκφραση της δική τους επιλογής, αλλά επιπλέον θα λειτουργήσει υπέρ των προπαγανδιστών της συντήρησης και της σταθερότητας εκβιάζοντας και υπονομεύοντας το πλαίσιο αυτής της επιλογής.

Πάλι μαθηματικά

Ερχόμαστε λοιπόν στο ψυχολογικό κομμάτι της αποχής, το οποίο έχει πιο πολύ ενδιαφέρον και το οποίο φυσικά δεν μπορεί να περιοριστεί σε μια και μόνο ταυτότητα. Παρόλα αυτά, στις διάφορες εκφάνσεις του έχει σχεδόν πάντα ένα κοινό στοιχείο: την αξία της ψήφου. Επιστρέφοντας στα μαθηματικά, θα ξεκαθαρίσουμε πως όλες οι ψήφοι είναι ισότιμες και πως η κάθε μια ψήφος έχει αξία ίση με το κλάσμα τής επί του συνόλου αυτών. Τόσο απλά, ούτε 'η κάθε ψήφος είναι σημαντική' που λένε κάποιοι δήθεν υπερασπιστές της συμμετοχής, ούτε 'η ψήφος δεν έχει καμμία σημασία' που λένε οι πολιτικά αδιάφοροι κλώνοι του Πέτρου Κωστόπουλου. Στις εκατό ψήφους, η μία έχει αξία το ένα εκατοστό, στις ένα εκατομμύριο η μία έχει αξία το ένα εκατομμυριοστό. Τόσο απλά, τόσο καθαρά, αλλά αυτό που έχει σημασία είναι να αντιληφθούμε είναι η ισοτιμία της ψήφου. Όσοι κι αν συμμετέχουν, η ψήφος του ενός είναι εξίσου καθοριστική με την ψήφου του άλλου (2), όσο μικρή κι αν είναι αυτή. Είναι περιέργως, μια από τις ελάχιστες δραστηριότητες στις οποίες μπορούμε να βρεθούμε όλοι ίσοι.

Αγανάκτηση

Αυτή η απλή και εξίσου αδιαπραγμάτευτη διαπίστωση, που μας αφήνει όμως; Σε εξίσου απλές απαντήσεις απέναντι στους κυρίαρχους ψυχολογικούς λόγους της αποχής. Λόγου χάρη, άμα κυριεύει η απογοήτευση, η αγανάκτηση και η απαισιοδοξία, κάποιος πρέπει να λάβει υπόψη του πως οποιοδήποτε αποτέλεσμα χωρίς τη ψήφο του θα είναι χειρότερο από οποιοδήποτε αποτέλεσμα με τη ψήφο του, άρα η αποχή σαν απάντηση στο πολιτικό σύστημα και τον ζόφο της καθημερινότητας δεν είναι μονάχα κενή, αλλά ουσιαστική κρυφή συννενοχή στην διαιώνιση αυτού του συστήματος. Είναι μια αψυχολόγητη παραίτηση και αποστασιοποίηση που δεν αρμόζει σε έναν σοβαρό άνθρωπο, και η αγανάκτηση χωρίς ψύχραιμη αυτοκριτική και σύνθεση στη συνέχεια της, δεν είναι παρά εμβληματική ενός κακομαθημένου παιδιού.

Φυσικά η συμμετοχή στην εκλογική διαδικασία δεν πρόκειται αυτόματα να λύσει κάποιο πρόβλημα ή να αναιρέσει τις πηγές της αγανάκτησης και της απογοήτευσης, αλλά αποτελεί ένα μικροσκοπικό κομμάτι της συνολικής πολιτικής και κοινωνικής συμμετοχής του καθενός. Στα πλαίσια αυτά η συμμετοχή στην εκλογική διαδικασία έχει ένα θετικό πρόσημο, έστω και μικρό, και οπωσδήποτε κανείς δε πρέπει να θεωρεί πως με τη συμμετοχή του σε αυτήν την εκ φύσεως στρεβλή διαδικασία έχει εκτελέσει το πολιτειακό του  καθήκον. Αντιθέτως, η συμμετοχή στις εκλογές είναι πιθανώς η μικρότερη όλων των δυνατών μέσων συνδιαμόρφωσης της κοινωνίας μας.

Αλαζονεία

Τα παραπάνω ισχύουν και για την αντίστροφη εκτίμηση της αξίας της ψήφου που πολλές φορές πηγάζει στην αποχή. Προτάσσοντας δηλαδή την ματαιότητα της συμμετοχής μπροστά στην υποτιθέμενη μικρή αξία της ψήφου, η αποχή γίνεται παραπέτασμα στην αλαζονική υπόθεση πως η ψήφος θα έπρεπε να είχε μεγαλύτερη αξία και μάλιστα, μεγαλύτερη αξία από των υπολοίπων, των 'ζωών' και των 'προβάτων' που ψηφίζουν δικομματισμό βρέξει χιονίσει. Πολλές φορές άρα, η αποχή οφείλεται στην στρεβλά οριοθετημένη επιθυμία της εντονότερης κοινωνικής συμμετοχής και επιρροής στην πολιτική ζωή και όχι στην άρνησή της αν και η τελική επιλογή της αποχής οδηγεί στην αντίθετη κατεύθυνση - χωρίς φυσικά να αναιρεί όλες τις υπόλοιπες πολιτικές εκφάνσεις της προσωπικής ζωής του καθενός που είναι και πολύ πιο ουσιαστικές. Πιο απλά, κάποιοι δυστυχώς θεωρούν πως η δική τους πολιτική άποψη έχει μεγαλύτερη αξία και δεν πρόκειται να την ευτελίσουν περιορίζοντας την σε μια εκλογική επιλογή.

Αν αυτό φαίνεται παράδοξο, η απάντηση είναι εξίσου παράδοξη αλλά και πραγματική. Πέρα από το γεγονός πως μια τέτοια στάση είναι συναισθηματικά και πολιτικά ανώριμη, η αξία της ψήφου είναι μεγαλύτερη από την αξία της αποχής στην εκλογική διαδικασία και ταυτόχρονα συμμετέχοντας κανείς μειώνει την αξία της ψήφου των 'ζώων' και των 'προβάτων', διατηρώντας πάντα την ισοτιμία όλων των ψήφων. Κατά τρόπο παράδοξο δηλαδή, η συμμετοχή στην εκλογική διαδικασία είναι πιο αντιδραστική από την αποχή! Μπορεί αυτό να θυμίζει κενολογίες τύπου ΚΚΕ περί 'επανάστασης εκ των έσω', αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα με το υπάρχων εκλογικό σύστημα.

Άλλοθι

Η αποχή βέβαια είναι και μια συνειδητή υπεκφυγή. Όσο κι αν είναι προσβλητική μια τέτοια τοποθέτηση, η αποχή προσφέρει το τέλειο άλλοθι απέναντι στην σήψη του κομματικού συστήματος. Εκφράζεται ως μια άρνηση ταύτισης με αυτόν τον κόσμο, και έτσι αφήνει την πολιτική ταυτότητα του απέχοντα απόλυντη, καθαρή. Όμως όσο κι αν έχει αλωθεί ο πολιτικός κόσμος από τον κομματικό συφερτό του εμετού και της αηδίας, η εκλογική διαδικασία παραμένει στις αρχές της μια πολιτική διαδικασία στην οποία δεν καλείται κανείς να ταυτιστεί με ένα κόμμα και να επενδύσει στο ιδεολογικό του βάθρο (όποιο κι αν είναι κι αν υπάρχει φυσικά), αλλά να αντιπροσωπευθεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό. Είναι σίγουρα μια τρομακτική εφαρμογή του 'μη χείρον, βέλτιστον', αλλά σχεδόν καμία επιλογή σε οποιοδήποτε τομέα δε μπορεί να χαρακτηριστεί ώς απόλυτη και βέβαιη. Κάθε επιλογή μας έχει πάντα ένα αντίκτυπο και ένα τίμημα, και στην περίπτωση της εκλογικής διαδικασίας η αποχή είναι η επιλογή με το ελάχιστο τίμημα αλλά με τον χειρότερο αντίκτυπο.

Κι όμως, είναι κάτι πιο απλό

Το τρομερό όμως είναι πως οι παραπάνω υπερφίαλες απλοποιήσεις αφορούν μονάχα ένα μικρό ποσοστό της αποχής. Αν και το ομογενεοποιημένο ποσοστό της καπηλεύεται από διάφορες μεριές με διάφορους σκοπούς, οι πηγές προέλευσης της είναι αδύνατον να ταυτοποιηθούν συγκεντρωτικά σε ένα πολιτικά ενεργό κομμάτι της κοινωνίας. Στην πραγματικότητα το μεγαλύτερο μέρος της αποχής οφείλεται στην ευρύτερη μεταπολιτευτική άλωση της πολιτικής σκέψης στα πλαίσια των κοινωνικών δεσμών και δυναμικών, στην εμπορευματοποίηση αυτών και την εδραίωση του lifestyle σαν μέτρο ζωής και εργαλείο χειραγώγησης των καταναλωτικών συνηθειών.

Τα 'πρόβατα' έχουν γίνει πρόβατα, και η εκλογική διαδικασία είναι μια αποστροφή για τον έλληνα καταλωτή, ειδικότερα στις νεαρές ηλικίες, μια αδιάφορη παρέμβαση στην απολιτίκ πραγματικότητά του (3). Απουσία αυτόνομης πολιτικής σκέψης, επικρατούν μονάχα τα δύο άκρα, εκείνα της απόλυτης κομματικής ταύτισης των στρατευμένων νεολαίων και γερόντων, και της καλλιεργημένης από τα ΜΜΕ ανεύθυνης αδιαφορίας και βαρεμάρας. Εν τέλει, δεν είναι ζήτημα ιδεολογικό ή ψυχολογικό, ούτε τεχνικό η αποχή, αλλά απογοητευτικά το υποπροϊόν της πελατειακής δομής της εξουσίας και της εμπορευματοποίησης των κοινωνικών σχέσεων, ένα από τα συμπτώματα της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας, που προφανώς μας αξίζει και μας αρμόζει, αλλά θα πρέπει να έχουμε την απαίτηση να το αλλάξουμε.

Σούμα

Η αποχή σε κάθε περίπτωση έχει αρνητικό αποτέλεσμα, τόσο σε προσωπικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Η αποχή λόγω απογοήτευσης και αγανάκτησης είναι επιλογή άνευ λογικής, ενώ η ιδεολογική αποχή είναι εκ του (πρακτικού) αποτελέσματος ενάντια στην ίδια την ιδεολογία από την οποία πηγάζει.  Η αποχή λόγω αδιαφορίας είναι υποπροϊόν της υποβάθμισης και απαξίωσης όχι του κομματικού κόσμου, αλλά της πολιτικής ζωής και συνοχής.

Η αποχή δεν είναι κουλ, ούτε μποέμ ούτε εναλλακτική, η αποχή είναι ένας μηχανισμός υπονόμευσης της ελεύθερης πολιτικής αυτοδιάθεσης με το μανδύα της εξωσυστημικής αντίδρασης, ένας δούρειος ίππος νομιμοποίησης της εκάστοστε κοινοβουλευτικής εξουσίας. Η αποχή μπορεί να είναι εξίσου σεβαστή με όλες τις άλλες πιθανές επιλογές, μα είναι σίγουρα η πιο καταστροφική απέναντι τόσο για τον ίδιο που απέχει όσο και για τους υπολοίπους που συμμετέχουν. Είναι κατά βάση μια εγωιστική επιλογή της εύκολης λύσης ενός ακόρεστου καταναλωτή.

Κανείς δε πολέμησε για να έχουμε εμείς το δικαίωμα του εκλέγειν. Όποιος πολέμησε, πολέμησε για τον εαυτό του, και το ίδιο πρέπει να κάνουμε κι εμείς, γιατί τα δικαιώματα δεν αποκτώνται, αλλά κατακτώνται καθημερινά, και η εκλογική διαδικασία είναι το ελάχιστο εφαλτήριο αυτής της διεκδίκησης.

Επίλογος αντί επιλόγου

Πολλοί ανησυχούν για την είσοδο των νεοναζί της Χρυσής Αυγής στην βουλή και καλούν τον κόσμο να ψηφίσει στις εκλογές της 6ης Μαΐου ώστε να αποτραπεί αυτό το 'εφιαλτικό' σενάριο όπως το αποκαλούν. Όσο αρρωστημένη κι αν είναι η ανοδική λαοφιλία φασιστών, άλλο τόσο υγιής είναι και η κοινοβουλευτική εκπροσώπηση που τους αναλογεί. Δηλαδή, άμα δεν μπει η Χρυση Αυγή στη Βουλή αυτό σημαίνει πως δεν υπήρχαν, δεν υπάρχουν και δεν θα υπάρχουν φασίστες στην Ελλάδα; Ο φασισμός δεν πολεμάται στην κάλπη ούτε στα έδρανα της βουλής, αλλά στις συνειδήσεις μας.

(1) Δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία πως οι δημοσκοπήσεις είναι ένα κατ' εξοχήν μέσο χειραγώγησης των καταναλωτών-ψηφοφόρων και μηχανισμός συσπείρωσης των 2 (πρώην) μεγάλων κομμάτων σε σημεία που όντως παρατηρούνται αντιπολιτευτικές άνοδοι. Παρόλα αυτά, στο δικό τους ανταγωνιστικό πλαίσιο καλούνται να έχουν και ένα μετρήσιμο επίπεδο αξιοπιστίας και έτσι η πλήρης απόρριψή τους είναι αντιπαραγωγική.


(2) Με το πολύπλοκο ψηφοκλεπτικό σύστημα που έχουμε στην Ελλάδα αυτό δεν είναι ακριβές βέβαια. Οι ψήφοι (έδρες) του δεύτερου κόμματος και των κομμάτων που δεν μπαίνουν στη Βουλή απομειώνονται προς τέρψιν της αυτοδυναμίας του πρώτου κόμματος, αν και αυτή τη φορά αυτό δεν θα ισχύσει τόσο για το δεύτερο κόμμα λόγω των πολύ χαμηλών ποσοστών του.


(3) Απολιτίκ δε σημαίνει απαραίτητα μη-κομματική, όπως και κομματική σίγουρα δε σημαίνει πολιτική. Είναι σαφές πως η πολιτική σκέψη ουδεμία σχέση έχει με μια οποιαδήποτε κομματική γραμμή. Επειδή όμως αυτά τα όρια έχουνε σβήσει από τα κόμματα και τα ΜΜΕ, η πολιτική σκέψη έχει ταυτιστεί στις συνειδήσεις του κόσμου ως κομματική προτίμηση, δαιμονοποιώντας έτσι μια πρωταρχική διαφοροποίηση του ανρθώπου από τα ζώα.

φρι Akis γιου μπάσταρντς

ή αλλιώς, 'κάποτε δίνανε και κανένα παντεσπάνι, τώρα πρέπει να την βγάζουμε με τον κάθε γεροξεκούτη'

Συννελήφθη ο Τσοχατζόπουλος. Γούαου, τηλεκάρτα που λέει και ο συμπαθής τζιμάκος. Αναρωτιέμαι, ποιο φυντάνι με πόσα μπάτσελορ, μάστερς και πι-ειτς-ντι σκέφτηκε αυτή την χαμηλού επιπέδου πρωινή διασκέδαση προς τέρψιν των πεινασμέων; Τρομερό σκεπτικό όντως, να συλληφθεί έξω από την σπιταρόνα του στον πιο ακριβό δρόμο της χώρας με όλες τις κάμερες παρατεταγμένες και να οδηγηθεί στη ΓΑΔΑ ένα από τα πιο γραφικά πολιτικά πτώματα που υπάρχουν, ο ζεν πρεμιέ του σοσιαλισμού, ο Άκης με τη μεγαλύτερη συλλογή ζιβάγκο, ο Άκης με τα παρισιάνικα γούστα, ο παρολίγο ηγέτης του κινήματος, ο παντοτινά νούμερο δύο, ο αιώνιος φάκινγκ λούζερ, ο Άκης, ο χορευταράς ο αγαπησιάρης, η ανείπωτη φαντασίωση της μέσης ελληνίδας σοσιαλίστριας και όχι μόνο. 

Νόμισε λοιπόν αυτό το κωστοπουλέικα ανατρεπτικο μυαλό που βάλθηκε να ξεφτιλίσει ταυτόχρονα και το άλλο πτώμα - αυτό της δικαστικής εξουσίας - πως μες τη μεγάλη εβδομάδα προκύρηξης των εκλογών ο κόσμος θα τσιμπήσει, πως θα εκτιμήσει τις έντιμες προσπάθειες των τεχνοκρατών να αποβάλλουν τα μίασματα του πολιτικού κόσμου, πως τέλος πάντων κάτι αλλάζει σε τούτο τον ρημάδι τον τόπο όσο επίπονο κι αν είναι, πως επιτέλους θα ξεχαστεί και η δυσάρεστη κουβέντα με τις κομματικές χρηματοδοτήσεις για τις οποίες εδώ κάνουμε μόκο και έξω τραβάνε τα μαλλιά τους ακόμη και οι πιο ξενέρωτες ευρωπαίες εταίρες. Αμ δε σύντροφοι επικοινωνιολόγοι, τρομάρα σας και τρομάρα μας. Δε τσιμπάμε, δε μασάμε, δε ξεχνάμε, δεν συγχωράμε, γενικώς δεν. Είναι πολύ αργά για θυσίες γεροξεκούτηδων στους θεούς της κάλπης και των δημοσκοπήσεων.

Τώρα, μετά την απομόνωσή του, πιο πολύ θα μας στοιχίσει ο Άκης με το να ασχοληθούμε μαζί του παρά να μην ασχοληθούμε καθόλου, εκτός κι αν δημεύσουμε το περίφημο πια σπίτι στην Διονυσίου Αρεοπαγίτου και το κάνουμε Διαρκής Έκθεση Διαφθοράς και Μίζας, κάτι σαν το μουσείο της Madame Tussauds αλλά χωρίς ομοιώματα, να είναι κοντά και στο Μουσείο της Ακρόπολης, να συνδιάζονται και τα εισητήρια, κανονίζεται αυτό εύκολα, θα κάνουμε ένα διαγωνισμό, τα γνωστά βρε αδερφέ. Όσο για τον ίδιο τον Άκη, μπορούμε να τον στείλουμε συμπαρουσιαστή της Αννίτας Πάνια, να βγαίνει και ο Καρβέλας με κονκάρδα ΛΑΟΣ στους τίτλους τέλους και να του σκάει μια τούρτα στα μούτρα, όλα για τον πολιτισμό ρε πούστη. Και μιας ο λαϊκισμός μας δεν έχει όρια, για τους πιο κουλτουριάρηδες μπορούμε κάλλιστα να τον δέσουμε σαν άλλο Οδυσσέα σε ένα από τα φρέσκα γερμανικά υποβρύχια (στο ένα και μοναδικό που έχουμε παραλάβει από τα τέσσερα μέσα στη δεκαετία το οποίο και μπατάρει για τσαχπινιά) και να τον σουτάρουμε προς Βενετία μεριά, να συμμετάσχει στη Biennale, μια κινούμενη σουρεαλιστική κατάθεση ψυχής για τον πολιτικό κόσμο και τα πάθη του.

Αντί λοιπόν να πρήζουμε τα αρχίδια μας με τον ... Άκη (πραγματικά, έλεος δηλαδή) που αντιμετωπίζει τη δικαιοσύνη επειδή απλά δεν ήταν πολιτικά έξυπνος ώστε να έχει την απατούμενη κάλυψη όπως οι υπόλοιποι σωτήρες, πιο πολύ πλάκα θα είχε να συλλαμβάναμε όλους αυτούς τους μαλάκες που τον ψηφίζανε σε κάθε εκλογική αναμέτρηση, εκείνους που μοιράζανε τα φυλλάδια του, εκείνους που τον χρηματοδότησαν, εκείνους που του ζητούσαν εξυπηρετήσεις. Τότε φυσικά όμως θα έπρεπε να το επεκτείνουμε το μέτρο και στους ψηφοφόρους άλλων μεγάλων αστέρων της πολιτικής ηθικής και νομιμότητας και στο τέλος θα έπρεπε αναπόφευκτα να μας μπαγλαρώσουν όλους. Και επειδή δεν γίνεται να μετατραπεί μια ολόκληρη χώρα σε φυλακή ... ώπα, κάτσε. Τώρα κατάλαβα.

μωρέ έτσι είναι οι ποιητές;

Είναι δυνατόν; Είναι δυνατόν αυτή η πάστα, οι μοναχικότεροι των ψυχών οι πιο θαραλλέοι των δειλών, να μην είναι τίποτα άλλο παρά ένα τσούρμο γερόντων πρησμένων από το αλκόολ και τη μετάνοια, με κακόγουστα σακάκια και κίτρινα μαλλιά; Είναι δυνατόν να είναι μονάχα αυτό, τελειωμένοι συνδαιτυμόνες των εκδοτών με τσιπουράκια και χταποδάκια; Αυτοί είναι οι ποιητές και συγγραφείς της γενιάς μας, των κρατικών επιχορηγήσεων και των Μ.Κ.Ο.; Είναι δυνατόν να στήνουν μια 'άλλη' διαμαρτυρία (αναρωτιέμαι τι το διαφορετικό διαδραματίστηκε και πόσο ανώτεροι νοιώθουν των 'άλλων' διαμαρτυρόμενων) με τις ευλογίες του εργοδοτικά αμαρτωλού Ιανού; Τσίπα δεν υπάρχει άραγε;

Είναι δυνατόν αυτοί οι άνθρωποι του πολιτισμού -λες και οι υπόλοιποι είμαστε αποκλειστικά άνθρωποι του κανιβαλιστικού καταναλωτισμού- να απομονώνουν αυθαίρετα στίχους δημιουργών και να τους μετατρέπουν σε χυδαία τσιτάτα, σε σλόγκαν διαφημιστικών; Πότε και σε ποιόν πουλήσαν την παιδεία τους;

Είναι δυνατόν οι συνεχιστές του Ρίτσου, του Αναγνωστάκη, του Παλαμά, του Λειβαδίτη, του Καρυωτάκη, του Καρούζου, του Καβάφη, της Γώγου, του Ελύτη, του Γκάτσου να είναι ασπόνδυλα ερπετά του μικροαστικού τοπίου, φοβικοί σκαλιστές μιας πληρωμένης μνήμης; Είμαστε τελικά τόσο φτωχοί, τόσο ανήμποροι μπροστά στο σκοταδισμό του πνεύματος;

Τελικά, μπορεί και να είναι δυνατόν. Γιατί να στεκόμαστε άλλωστε σε τίτλους και ιδιότητες, τι περίμενα δηλαδή ο αφελής; Τρελούς να ανεβοκατεβαίνουν στη Σταδίου γυμνοί και να απαγγέλουν στίχους ρηξικέλευθα επαναστατικούς; Όχι βέβαια, άλλωστε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο και αυτοί στελέχη της παραγωγής είναι, επώνυμοι και γνωστοί στους κύκλους της διασκέδασης. Τι διαφορά έχει δηλαδή το Μέγκα του Μπόμπολα, ο Ολυμπιακός του Μαρινάκη, το Μέγαρο του κάθε Λαμπράκη, η Καθημερινή του Αλαφούζου με το βιβλιοπωλείο του Ελευθερουδάκη και τα κέντρα του Ψωμιάδη; Μαγαζιά είναι όλα, μέσα παραγωγής και διανομής θεάματος, με την εννίοτε κοινή πελατεία τους, επώνυμους διασκεδαστές και ανώνυμες στρατιές αναλώσιμων – σερβιτόροι, μάγειρες, χορεύτριες, καθαρίστριες, τυπογράφοι, εικονολήπτες, ηχολήπτες, τεχνικοί, αποθηκάριοι, ντελιβεράδες, πωλητές.

Προφανώς ο καθένας έχει όχι μόνο το δικαίωμα, αλλά και την υποχρέωση στην έκφραση και τη διαμαρτυρία, αλλά αναμφίβολα είναι δύσκολο να συγκρατήσεις τον εμετό που σκαρφαλώνει μέσα σου όταν βλέπεις τον Κραουνάκη σαν άλλο ιππότη της πεντάρας να κατευθύνεται στο πλήθος με το ταλαιωρημένο του τρίκυκλο και τα τηλεοπτικά κοράκια να μαζεύονται γύρω του για μια δήλωση αλληλεγγύης. Όπως είναι αδύνατο να αντέξεις την υποκρισία και την αηδία μίζερων ανθρώπων, αποκομμένων από τη πραγματικότητα, ακόμη όχι μόνο από το κοινό τους αλλά και από αυτούς που τους στηρίζουνε, νεκροθάφτες πια της τέχνης που υποτίθεται ότι υπηρετούνε. 

Γιατί ο Γιώργος Τράγκας είναι ο καλύτερος ραδιοφωνικός παραγωγός

Η σχέση μου με τον Τράγκα είναι ιδιαίτερη, ξεχωριστή, έως και ευαίσθητη θα μπορούσα να την πω, αφού μπορεί κάποιος να αναζητήσει τις ιστορικές της ρίζες κάπου στις αρχές της δεκαετίας του ενενήντα. Ωραία εκείνα τα χρόνια. Από τότε ο Γιώργης, το τρομερό αυτό παιδί της παράταξης, εξέπεμπε δριμύτατα κατηγορώ και κατάρες ενάντια στο Μητσοτάκη και την κυβέρνησή του κάθε πρωί από τη συχνότητα του ΣΚΑΪ αναγάγοντας το ραδιοφωνικό λαϊκό άχτι σε επιστήμη. Κι ο πατέρας μου κι εγώ τον ακούγαμε περιμένοντας το σχολικό και την σοσιαλιστική ανατροπή της βάρβαρης λιτότητας. Μαντέψτε τι από τα δύο όντως ήρθε.

Είναι αναπόφευκτο λοιπόν τις λιγοστές φορές που τον ακούω, σχεδόν είκοσι χρόνια μετά, να μην χαμογελάω με την παιδική ανάμνηση να αναβλύζει αυθόρμητα από τα σωθικά μου. Είναι σαν να τον ακούω όπως τότες όταν ήμουυνα ένα μικρό και αθώο παιδί γεμάτο λεκέδες από σοκολάτα και γαριδάκια, έτσι όπως φωνάζει και παθιάζεται, έτσι όπως πιστεύει ολόψυχα τις πολιτικές του αφέλειες, έτσι όπως ξεστομίζει τις κραυγές του λαϊκίστικου θυμικού και ότι άλλες μαλακίες του κατέβουν στη γκλάβα του. Τρομερός τύπος ο Τράγκας, κακόγουστος, μπακαλόγατος, χοντροκομμένος, φτηνός, ατημελώς ατημέλητος, με το μετερίζι του αδικημένου κι ας τα έτρωγε η 'Χώρα' από τις διαφημίσεις του ΟΠΑΠ. Είναι κάτι σαν τον Βασιλάκη Καΐλα της διαπλοκής, ένας καημένος που δεν τον αφήνουν στο τραπέζι με τα χοντρά στοιχήματα γιατί δε φοράει ωραίο κουστούμι. Και γιατί είναι κοντός. Είναι υπέροχος τύπος.

Λογικό σε όλα αυτά τα χρόνια να έχει φθαρεί, του λείπει άλλωστε και ο εκπληκτικός του συνεργάτης, το πράσινο ξαδερφάκι, του, ο αγωνιστικός του σύντροφος, το δημοσιογραφικό alter ego του, ο κρητίκαρος Κακαουνάκης – μεγάλες εποχές εκείνες, όχι όπως τώρα που πρέπει να συμβιβάζεται με κρυόκωλους τύπους σαν τον νταή Πρετεντέρη, τον ζεν πρεμιέ Χατζηνικολάου και την μοιραία Τρέμη. Πως να αντέξει το παλικάρι τόσο εκσυγχρονισμό, τόσο PASOK; Κι όμως, πάρα τις επιπλέον βαμμένες λευκές τρίχες, είναι ακόμη εκεί, σθεναρός και αμετανόητος, σαν βετεράνος του πόλεμου του Βιετνάμ που συνεχώς γυρνάει στα βρώμικα από ναπάλμ χωριά της ενημέρωσης. Πρώτος στα τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά χαρακώματα, μάχιμος όσο ποτέ, έτοιμος να πέσει υπέρ πάντων παρατάξεως, παρασέρνοντας στο πέρασμά του δύο δεκαετίες εμετικής αισθητικής.

Δεν θέλω όμως να υπάρχει καμία απολύτως παρεξήγηση, τον Τράγκα πραγματικά τον συμπαθώ, ίσως όπως συμπαθείς ένα κουτσό κουτάβι που σου χέζει τη γωνία και δε μπορείς να το μαλώσεις, αλλά το χαϊδεύεις από λύπηση. Εκτιμώ όλα αυτά τα χαρακτηριστικά που έχει και δε θα μπορούσα ποτέ εγώ να έχω, δεν είναι πως τον ζηλεύω απαραίτητα, αλλά οι απίστευτες διαφορές μας τον κάνουν σχεδόν ξωτικό, σαν εκείνα τα παραδείσια πουλιά που έχουν στα βρώμικα pet shop στην Αθηνάς, τους παπαγάλους. Αυτό είναι ο Γιώργης, ένα παπαγαλάκι εγκλωβισμένο στο μιντιακό του κλουβάκι.

Τιμή και δόξα λοιπόν στον συγκινητικό και αμετανόητο Γιώργο Τράγκα, τον μοναχικό αυτό σαμουράι της αδέκαστης δημοσιογραφίας, παγιδευμένο σε μια τσιχλοφούσκα του περασμένου χρόνου, κολλημένο για πάντα στο τώρα, νοσταλγό του πικ εν ρολ της πολιτικής, να τραντάζει τα εφ-εμ και να προτάσσει τα φουσκωμένα του στήθια απέναντι στους κατακτητές σαν άλλος Σπίθας που αντί να τρώει γουρουνόπουλα και κονδύλια, τώρα στα χρόνια της κατοχής, τρώει πρόστιμα από το φασίζων ΕΣΡ εξαιτίας των άσεμνων του σχολίων για τη συντρόφισσα Μέρκελ. Κουράγιο Γιώργο, έχεις τουλάχιστον άλλα δέκα χρόνια να μας προσφέρεις, ποιός ξέρει μπορεί να σε προλάβουν και τα παιδιά μας.

Για μούντζες

Μιμούμενοι ένα νεαρό Λαρισαίο από την αντίστοιχη παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου, μαθητές των Ιωαννίνων, επί την επέτειο των 99 χρόνων από την απελευθέρωση της πόλης, έκλεισαν το πρόσωπο τους στην αντίθετη των επισήμων κατεύθυνση, ενώ κάποιοι εξ' αυτών μούντζωσαν τους πολιτικούς καρδιναλίους, οι οποίοι θιγμένοι μάλιστα αποχώρησαν από τα ελαφρώς υπερυψωμένα βάθρα τους. Τώρα το υπουργείο μιλάει για έρευνες και απόδοση ευθυνών., ευθύνες οι οποίες μάλιστα μπορεί και να υπάρχουν, άμα όντως παρακινήθηκαν για την εν λόγω πράξη από κάποιους καθηγητές τους.

Όμως ας τα πάρουμε τα πράματα από την αρχή. Χώρα Ελλάδα, και η κατάσταση τραγική με την επιεικέστερη των προθέσεων. Για πρώτη φορά στα χρονικά, οι μαθητές γυμνασίων και λυκείων δεν έχουν βιβλία για να προστατευθούν από τους σοφάδες που στολίζουν τα μαλλιά τους στις κενές ώρες που λείπουν οι καθηγητές, κι όμως η υπουργός παραμένει ακλόνητη στη θέση της μοιράζοντας DVD σε εφημερίδες περιοδικά κι όπου αλλού μπορούσε, κάτι σαν τη Τζούλια Αλεξανδράτου στα ντουζένια της. Εν τω μεταξύ, οι μαθητές, εν μέσω συναυλιών, ναρκωτικών και απροφύλακτου σεξ, με τη σειρά τους κάνουν ότι μπορούν για να πιάσουν καλούς βαθμούς για να μπουν στους προθαλάμους της ανεργίας και τα εκκολαπτήρια πολιτικών κηφήνων, τα ΑΕΙ και ΤΕΙ της επικράτειας.

Οι έφηβοι πάντα θα κάνουν μαλακίες, αυτό είναι το νόημα εκείνης της ηλικίας άλλωστε, άμα θυμάμαι και καλά. Αλλά εν μέσω χρεοκοπίας το να βάζεις τα παιδιά να αναβιώνουν τη φασιστική παράδοση των παρελάσεων αποδίδοντας τιμές στις εξουσίες που έχουν κάψει τα πάντα στο διάβα τους και βιάζουν καθημερινά το παρόν και το μέλλον των νεοτέρων τους, ε αυτό πάει πολύ. Και καλά τα κορίτσα, που γουστάρουν να κάνουν και λίγη πασαρέλα, να δείχνουν και λίγο μπουτάκι βρε αδερφέ, τα αγόρια τι να πουν που βράζει το αίμα τους κι έχουν και τις ντροπές τους, γαμώ τα σπυράκια τους γαμώ; Είναι λίγο περίεργο άλλωστε, τη μια μέρα να πετάνε πέτρες και να σπάνε τις βιτρίνες των πατεράδων τους, και την άλλη να παρελαυάνουν σαν ηλίθια στρατιωτάκια, όλo αυτό το νεοελληνικό παράδοξο είναι στα όρια του τρομοκρατικού.

Το καλύτερο φυσικά είναι να τιμωρηθούν και οι μαθητές. Μια αποβολή δύο - τριών ημερών βρε αδερφέ, όχι για κάποιον ουσιαστικό λόγο, αλλά επειδή πρέπει, επειδή αυτό είναι το αναμενόμενο, επειδή έτσι γίνεται, να ανέβει και λίγο το σχολικό τους γόητρο, να έχουν κάτι να λένε, να έχουν κάτι να θυμούνται χρόνια μετά που κάθονται και θα τρώνε χουρμαδόσουπα. Στο κάτω κάτω της γραφής, οι πολιτικοί μας ακόμη δεν έχουν ανακαλύψει πως η μεγαλύτερη τους ικανότητα είναι να προσελκύουν το μένος, τη χλεύη και τα ληγμένα γιαούρτια των πολιτών. Το θλιβερό όμως είναι μήπως και θεωρήσουν οι μαθητές πως αυτό που έκαναν, ένα απλό μούντζωμα, είναι γαμάτο, είναι μαγκιά είναι κάτι φοβερό, κάτι ουσιώδες. Εμ δεν είναι φυσικά, από συμβολισμούς και από εικονακλαστικές φωτοβολίδες έχουνε πήξει μέχρι και τα μπατζάκια μας, καλύτερα μάλιστα να μην συμμετείχαν καθόλου στη παρέλαση. Όχι πως εγώ είμαι καλύτερος φυσικά, ίσα ίσα, χειρότερος. Απλά λέω τώρα, ακόμη κι αν αυτή η κίνηση ήταν ελάχιστα καλύτερη από την συστημικά αναμενόμη.

Και κάτι τελευταίο. Κυρία Διαμαντοπούλου, σας μουντζώνουμε όλοι μας κάθε μέρα, κι αν οι δικές μας συνειδήσεις είναι από καιρό διαμορφωμένες και των ανήλικων ακόμα διαμορφώνονται, αυτό επ' ουδενί δε σημαίνει πως δεν έχουν αίσθηση και αντίληψη. Αν δε σας αρέσουν οι μούντζες ή αποσυρθείτε από την πολιτική ή αλλάξτε μυαλά. Πριν βιαστείτε λοιπόν να χαρακτηρίσετε το φαινόμενο ως 'απαράδεκτο' καλύτερα να βρείτε τις πηγές της απείθειας και της αντίδρασης, να γίνετε για λίγο πιο ταπεινή και να σκύψετε το κεφάλι σας με ντροπή. Από τρελό και από μικρό δε λένε μωρή ξεφτίλα;

Εκτροπής συνέχεια

Μέσα στη δίνη της διαρκής υποβάθμισης όχι μόνο της ποιότητας της ζωής μας αλλά και των αξιών που μας ορίζουν και των κωδικών επικοινωνίας που προσπαθούμε να διασώσουμε καθημερινά, είναι πρακτικά αδύνατο να παρακολουθήσει κανείς με νηφαλιότητα και κριτική τις τεχνοκρατικές εξελίξεις της φαρσοκωμωδίας με τον τίτλο 'κρίση χρέους'. Άλλωστε τα διάφορα μνημόνια τείνουν να γίνουν σαν το Κεφάλαιο του Μαρξ: κανείς δε τα έχει διαβάσει ολόκληρα, ούτε καν οι συντάκτες τους που συλλέγουν παραγράφους από παλαιότερα αντίστοιχα αποτυχημένα τερατουργήματα και τα προσαρτίζουν αλλάζοντας μόνο το όνομα της χώρας. Απελευθέρωση αγοράς, αύξηση ανταγωνιστικότητας δια μέσου της μείωσης των μισθών (λες και δεν υπάρχει κανένας άλλος τρόπος!), ιδιωτικοποιήσεις κι άλλες αποτυχημένες συνταγές του φιλελεύθερου τσελεμεντέ.

Ακόμη πιο δύσκολο όμως, είναι ίσως να παρακολουθεί κανείς τους μετασχηματισμούς του μορφώματος της αντιπροσωπευτικής συνταγματικής δημοκρατίας όπως αυτή οριζόταν από τα συμφέροντα της διαπλοκής τα παλαιότερα χρόνια και πλάθεται από τα ορνιθοσκαλίσματα της ευρωπαϊκής τεχνοκρατικής ιεραρχίας τώρα πια. 'Η πιο σωστά, είναι δύσκολο να αποκτήσει κανείς μια συναισθηματική δυσανεξία απέναντι στη δικτατορία της τεχνητής δημοκρατίας, όταν με μικρά βήματα χαλυβδώνεται σε ένα ολοένα και πιο αυταρχικό σχήμα διακυβέρνησης.

Τα πιο συνηθισμένα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση που έχουμε αφομοιώσει στο παρελθόν, δεν ήταν παρά παρεκκλίσεις από τις βασικές δημοκρατικές αξίες εκπροσώπησης όπως οι διαδοχικοί εκλογικοί νόμοι που απροκάλυπτα διατηρούσαν την εξουσία στα στενά πλαίσια του δικομματισμού, δημιουργώντας ισχνές πλειοψηφίες και κοτέτσια βουλευτών αδιαφορώντας για το δίκαιο και υγιές πολιτειακό αίτημα της απλής αναλογικής. Πιο πρόσφατα (Ιούνιος 2011), μια σημαντικότερη εκτροπή, ήταν η αποφυγή διενέργειας δημοψηφίσματος, παρόλο που είχε προαναγγελθεί από τον τότε πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου και είχε χαρεί φανερής υποστήριξης από τον λαό. Η πιθανώς πιο έντιμη ακόμη και έξυπνη πολιτική κίνηση του προτελευταίου πρωθυπουργού της χώρας ακυρώθηκε ταχύτατα μετά την εξ' δυσμάς ανησυχία και δυσαρέσκεια, η οποία οδήγησε εν τέλει και στην σύνθεση της ισχύουσας συγκυβέρνησης υπό την εκτελεστική πρωτοκαθεδρία του Λ. Παπαδήμου.

Αυτή με τη σειρά της, μπορεί να μην είναι εκλεγμένη, αλλά αυτό δεν οφείλεται σε κάποια εκτροπή ή παρέκκλιση. Ότι έχει γίνει μέχρι στιγμής στη σύνθεση του κυβερνητικού σχήματος -όσο γελοίο κι αν είναι- προβλέπεται στα πλαίσια του συντάγματος, χωρίς φυσικά να υπολογίζουμε τα κατεπείγοντα, τις εφεδρείες και τα χαράτσια, όλα αστειότητες μπροστά στο δικονομικό πολιτισμό. Άλλωστε, η διαδικασία η ίδια δεν εκλέγει κυβερνήσεις, αλλά αντιπροσωπευτικό βουλευτικό σώμα το οποίο με τη σειρά του δίνει ή δεν δίνει ψήφο εμπιστοσύνης, ασχέτως άμα στην πράξη οι ρόλοι έχουν ανατραπεί εις βάρος της νομοθετικής εξουσίας προκαλώντας γέλια ακόμη και σε διαχειριστές πολυκατοικιών.

Όμως, από τα χαράματα της Τρίτης, οι Ευρωπαίοι εταίροι δια μέσου του Eurogroup θέσπισαν μια ραγδαία εκτροπή και αλλοίωση του αστικού πολιτεύματος που μας διέπει, προβλέποντας την συνταγματική και κατά προτεραιότητα υποχρέωση αποπληρωμής του χρέους παρακάμπτοντας έτσι τα 'κακεντρεχή' κόμματα της αντιπολίτευσης που αρνούνται την έγγραφη δέσμευση απέναντι στη τρόικα και τα κερδοσκοπικά δαιμόνια. Από τη μεθεπόμενη (αναθεωρητική) βουλή, η χώρα δεν θα χρειάζεται πια έναν ξένο επίτροπο, αφού πια, χωρίς καμία προκάλυψη, υπεκφυγή ή υποκρισία, ο σκοπός του ελληνικού πολιτειακού μορφώματος θα είναι η εξυπηρέτηση του χρέους (επαχθούς ή όχι) κατά προτεραιότητα έναντι του δημοσίου συμφέροντος, μια όντως παγκόσμια πρωτοτυπία.

Με μια λέξη μονάχα, δεν εκχωρείται κάποιο κυριαρχικό δικαίωμα, αλλά ολόκληρο το σώμα το οποίο ασκεί και διαχειρίζεται το σύνολο των δικαιωμάτων τάσσεται πλέον και τύποις στην υπηρεσία τρίτων, και συγκεκριμένα στο ασυνάρτητο μόρφωμα του διεθνούς κεφαλαίου. Είναι μια επιτυχία όντως, και ταυτόχρονα μια αποκάλυψη για τον φετιχισμό του κεφαλαίου και τον εκφυλισμό του σε μια άμεση πια σχέση εξουσίας δεν αποτελεί απαραίτητα ένα φυσικό επακόλουθο αλλά έναν επικίνδυνο πειραματισμό. Το πραξικόπημα που βιώνουμε είναι αργό και μεθοδικό, ίσα ίσα για να το συνηθίζουμε και να μη μας τρομάζει, όσο χρειάζεται για να το αποδεχόμαστε και να μας αφήνει αδιάφορους, απαθείς και αγνώμονες.

Με μια αφηρημένη προοπτική θα έλεγε κανείς πως λίγη σημασία έχει η μορφή του πολιτεύματος όταν το περιεχόμενό του παραμένει αμετάβλητο στα ποιοτικά του χαρακτηριστικά, όταν το κράτος εξυπηρετεί τον ιστορικό του ρόλο σταθερά και αμετάβλητα. Ο ρόλος και η φύση της αστικής δημοκρατίας είναι αναπόσπαστο κομμάτι των βασικών αρχών που διέπουν τις τωρινές εξελίξεις, και εν τέλει σε αυτή δεν υπάρχουν ούτε παρεκκλίσεις, ούτε εκτροπές ακόμη κι όταν βγαίνουν τα τανκς στους δρόμους. Ναι, η χούντα δεν τελείωσε.

Κι όμως, ένας γενικότερος αφορισμός στο τέλος του δρόμου, δεν είναι παρά μια αντιδραστική και αντιπαραγωγική υπεκφυγή, ένα ζευγάρι παρωπίδες στα μάτια ημιόνων. Όσο κι αν οι σαθρές βάσεις και ο σκουριασμένος σκελετός παραμένουν ίδιοι, οι μορφές και εφαρμογές αλλάζουν και μετασχηματίζονται διαρκώς με άμεσες συνέπειες και σχηματοποιήσεις της πραγματικότητας με σαφείς διαφορές, τόσο ποσοτικές όσο κυριότερα και ποιοτικές. Ναι η χούντα δεν τελείωσε το '73, μα είναι κενολογία να συγκρίνεις τη στρατιωτική δικτατορία με τη σημερινή πολιτειακή ζούγκλα. Μπορεί η τραβεστί δημοκρατία μας να είναι επαχθής, μα η γύμνια της μπροστά στις σκοπιμότητες της σαν ιστορική πουτάνα και η ταυτόχρονη κατρακύλα της σε ένα αυταρχικό ετερόκλητο καθεστώς δεν είναι ένα ιστορικό στιγμιότυπο το οποίο πρέπει να προσπεράσουμε με αδιαφορία. Απλά.

Τρομοκρατία είναι...

Τρομοκρατία είναι το μεγάλο ψέμα μπερδεμένο με τη μικρή αλήθεια, η στοχευμένη παραπληροφόρηση, η πληρωμένη προπαγάνδα των εργολάβων που έχασαν τα δημόσια έργα, των πλυντηρίων που στέγνωσαν από χρήμα, των τσιφλικάδων και των αφεντικών με τα τρύπια σώβρακα. Αρνούμαι να τους ακολουθήσω.

Τρομοκρατία είναι οι έμμισθοι μπάτσοι με τα ξυρισμένα κεφάλια και τις πανοπλίες τους, εκτοπλάσματα ενός υπαρκτού πολέμου και οι εθελοντές μπάτσοι με τα κόκκινα ροπάλια τους, τα μολυβένια στρατιωτάκια με τα πλαστικά κράνη. Αρνούμαι να μην τους κοιτάξω στα μάτια.

Τρομοκρατία είναι η κοινωνία του θεάματος, των εύκολων εντυπώσεων, των τυμπανοκρουσιών, των σύντομων παραγράφων, των αποτυπώσεων και των αποτυπωμάτων, των ψηφιακών ειδώλων, της άλλης πραγματικότητας. Τρομοκράτες είναι και οι προβοκάτορες, οι μιλιταριστές, οι αφελείς, ανήθικοι και δειλοί που ποινικοποιούν την κοινωνία, οι πρώιμα αρματωμένοι. Τρομοκρατία είναι η υποκρισία. Αρνούμαι να πω ψέματα.

Τρομοκρατία είναι οι λογαριασμοί να βγάζουν πόδια και να σε κυνηγούν, και τα λεφτά να βγάζουν φτερά και να πετούν. Είναι να μην θέλεις να κάνεις οικογένεια επειδή δε μπορείς, να πεθαίνεις ζώντας. Τρομοκρατία είναι να μην ξέρεις τι φας αύριο. Αρνούμαι να δανειστώ όνειρα.

Τρομοκράτες είναι οι σωτήρες, οι μετά Χριστόν προφήτες, οι αναλυτές και οι σοφοί, οι έξυπνοι, όλοι εκείνοι με τις μπαντιέρες τους, οι μορφωμένοι, οι δολοφόνοι με τα λευκά. Τρομοκρατία είναι να προηγούνται τα κράτη των λαών, οι ισχυροί των αδύναμων, οι επώνυμοι των ανώνυμων. Αρνούμαι να τα καταλάβω όλα αυτά.

Τρομοκρατία είναι τα εκβιαστικά διλήμματα, να διαλέγεις ανάμεσα στην αγχόνη και το δηλητήριο, να μην μπορείς να κοιμηθείς με το κεφάλι σου ήσυχο, κι όταν επιτέλους τα καταφέρνεις, να μην θέλεις να ξυπνήσεις. Αρνούμαι να διαλέξω, αρνούμαι κοιμηθώ.

Τρομοκρατία είναι ο εγωισμός, ο ψυχαναγκασμός του ανταγωνισμού, το ένστικτο της επιβίωσης στη ζούγκλα της πραγματικότητας. Η αδυναμία να μιλήσεις, η αδιαφορία να ακούσεις, η ανικανότητα να κάνεις. Τα μάτια που κλείνεις, τα αυτιά που καλύπτεις για να μην ακούσεις τη σιωπή. Τρομοκρατία είναι να φοβάσαι να φοβηθείς, να σκέφτεσαι όσο αφήνεις το χρόνο να τρέχει. Αρνούμαι να είμαι άνθρωπος.

Τρομοκράτες είμαστε όλοι εμείς, οι τρομοκρατημένοι.

Η συνωμοσία των αγκώνων της βρωμιάς

Όπως όλοι μας έτσι κι εγώ τα έφαγα με τον Πάγκαλο και αντιμετωπίζω σχεδόν σε καθημερινή βάση το δαίμονα του πλυντηρίου που τρέφεται αποκλειστικά με μονές κάλτσες και σάλτσα μπολωνέζ δημιουργώντας ένα αναπόφευκτο κύμα ορφανών στις συρταριέρες μου που προηγούμενό του είχαμε να δούμε από τον καιρό της Σμύρνης. Μετά από χρόνια που περίμενα την εκκλησία να έρθει να τα περιθάλψει, βρήκα εν τέλει την καλύτερη δυνατή λύση, απίστευτα απλή αν και ίσως λίγο ενεργοβόρα άμα το αναλύσουμε με όρους επιστημονικούς. Αφού βρω και τακοποιήσω τα ζευγάρια, όλες οι ορφανές επιστρέφουν αμέσως πίσω στο κάδο του πλυντηρίου. Τόσο απλό. Παλαιότερα βέβαια ζευγάρωνα τις όποιες μονές με βάση το πάχος και όχι το χρώμα -γιατί στο κάτω κάτω αυτό είναι που πραγματικά μετράει- αλλά στην πορεία ανακάλυψα πως ο καταπιεστικός κοινωνικός μου περίγυρος δεν συμπαθούσε και τόσο πολύ αυτήν την ιδέα την οποία αναγκαστικά εγκατέλειψα υπό το βάρος της κατακραυγής και απόρριψης.

Όπως και να έχει δια της αυτόματης επιστροφής των μόνων και άτυχων μονών καλτσών στο στόμα του θηρίου, είχα λύσει το πρόβλημά μου ικανοποιητικά. Κι όμως, λίγους μήνες πριν κλείσω την τρίτη ανώφελη δεκαετία μου στον υπέροχο και μοναχικό μας πλανήτη, η μεγάλη στοά των ενδυματολογικών καταστροφών βρήκε ένα νέο τρόπο να με τρομοκρατήσει. Ή τουλάχιστον να προσπαθήσει. Με μια σχεδόν αγγλοσαξωνική συνέπεια, όλα μου τα ρούχα είναι πια τρύπια στον δεξί αγκώνα, χωρίς κάποια προφανή αιτία. Σίγουρα δεν πρόκειται για το αποτέλεσμα των τρόπων μου και των συνηθειών μου (π.χ. να στηρίζομαι πολύ πιο συχνά στο δεξί μου αγκώνα), αφού δεν έχουν αλλάξει για τα τελευταία τουλάχιστον δέκα χρόνια, και το φαινόμενο παρατηρήθηκε μονάχα αφού επίλυσα το αιώνιο πρόβλημα των ορφανών καλτσών και έχει επηρρεάσει όλα τα σχετικά μου ρούχα πλην των πανωφοριών, όπως φούτερ (μαύρα), πουκάμισα (μαύρα) μακρυμάνικες φανέλες (μαύρες), ζουρλομανδύες (μαύροι) -χρωματολογικά είμαι πολύ τολμηρός, το ξέρω.

Δεν πτοούμαι φυσικά, καθώς δεν είναι δα και η πρώτη φορά που οι μεγάλες σκιερές δυνάμεις της καθημερινότητας και των έμψυχων λευκών οικιακών συσκευών στρέφονται εναντίον μου. Όλοι φυσικά για κάποιο λόγο σκεφτήκατε ένα ψυγείο με δόντια. Άλλωστε δεν θα έπρεπε να παραλείψω τον διαρκή και αδυσώπητο πόλεμο του καβάλου, του οποίου οι ρίζες απαντώνται στις αρχές της εφηβείας μου, ο οποίος τελευταία βρίσκεται σε μια σχετικά ήρεμη συνθηκολόγηση μετά την επέλασή μου στην πλησιέστερη μανταροπλέκτρα.  Σκεφτόμαστε να παίξουμε και ποδόσφαιρο έξω από τα χαρακώματα την Πρωτοχρονιά. 'Οχι, όχι, είναι σαφές πως τα βαρετά ενδυματολογικά εμπόδια που μου στήνει η ζωή είναι εξίσου αδιάφορα όπως και η φλυαρία μου για παράδειγμα. Αυτό που δεν καταλαβαίνω όμως, δεν είναι το κίνητρο ή την πηγή του φαινομένου, αλλά τον μηχανισμό, το πως του εκείνου.

Πως δηλαδή συνωμοτούν τα μόρια των ρούχων μου και αποφασίζουν συγκεκριμένα στο σημείο του δεξιού αγκώνα να απαξιώσουν τις ατομικές δυνάμεις και να αποχωριστούν το ένα το άλλο και κατά συνέπεια να δημιουργήσουν μια ντροπιαστική τρύπα μόνο και μόνο για να με εκδικηθεί το κοσμικό κάρμα για τον εκπληκτικό τρόπο με τον οποίο αντιμετώπισα το προαναφερθέν θέμα των καλτσών. Εννοείται πως μίλησα με επαγγελματίες του είδους -φυσικούς, μηχανικούς, μέντιουμ, τραγουδιάρες- και δημιούργησα μισά ντουζίνα υπολογιστικά μοντέλα γραμμένα από τα δεξιά προς τα αριστερά, αλλά εις μάτην όπως συνήθως. Άλλο ένα φοβερό μυστήριο του τρομερού κόσμου που μας περιβάλλει φαντάσομαι. Τώρα το μόνο που μένει να εξερευνήσω είναι μια λύση στο πρόβλημα.

Μακάρι να μπορούσα να καλέσω αυτές τις μνησίκακες δυνάμεις και να διαπραγματευτούμε μια ικανοποιητική λύση και για τα δύο μέρη, αλλά φυσικά δεν είναι τόσο απλό. Τίποτα δεν είναι. Μια πιθανή λύση θα ήταν να φοράω συνέχεια ένα είδος προστατευτικού στον δεξί μου αγκώνα, αλλά πέρα από το ευτυχές επίτευγμα εύρεσης ενός τρόπου να είμαι ακόμη πιο γελοίος, θα ήταν σαν να παραδέχομαι πως οι τρύπες οφείλονται σε κάποιου είδους τριψίματος, και όπως και να το κάνουμε θα ήταν ένα είδος πισωγυρίσματος, οπότε αποκλείεται. Μια άλλη προσέγγιση, πολύ πιο φλεγματική αναμφίβολα, θα ήταν απλά να το αγνοήσω το φαινόμενο και να το αφήσω να εξαφανιστεί στην ασημαντότητά του όπως συμβαίνει με τα περισσότερα πράματα. Μέχρι στιγμής αυτό δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμα. Για αυτό λοιπόν αποφάσισα το εξής: για κάθε τρύπιο αγκώνα θα πετάω και μια μονή κάλτσα. Γιατί μπορεί ο καλύτερος τρόπος να πολεμήσεις τη φωτιά με διοξείδιο του άνθρακα, αλλά στον εκφοβισμό προσωπικά θα απαντήσω με εκφοβισμό.

Μόνο και μόνο γιατί δεν έχω την παιδεία και το κουράγιο να κάνω κάτι καλύτερο.